Etsen

Betekenis

Etsen is het uitbijten of anderszins aantasten van een oppervlak, doorgaans door een zuur of door mechanische inwerking, om een afbeelding te maken of als gevolg van beschadiging. Bij kunstplaten wordt met etsen een tekening in metaal gebracht om daar vervolgens een afdruk van te maken. Etsen kan zowel een doelbewuste techniek zijn (gravure, glasdecoratie) als een ongewenst chemisch of mechanisch proces dat materialen aantast.

Toepassing

Etsen komt zowel toegepast als onbedoeld voor.

• Kunstplaten: tekening in metaal uitbijten met zuur voor het maken van afdrukken.
• Graveren op glas: fluorwaterstof gebruiken om letters, cijfers of afbeeldingen vast te leggen.
• Zandstralen: mechanisch etsen van glas of steen voor afbeeldingen of matte afwerking.
• Bouwpraktijk: cement op glas of het afspoelen van metselwerk met zoutzuur kan respectievelijk glas of de anodiseerlaag van aluminium aantasten.

Aandachtspunten

• Zandstralen kan hetzelfde visuele resultaat geven als chemisch etsen; etsen behoeft dus niet noodzakelijk chemische middelen.
• Cement veroorzaakt een chemische reactie met glas waardoor het oppervlak wordt aangetast.
• Zoutzuur gebruikt bij het afspoelen van metselwerk kan de anodiseerlaag van aluminium kozijnen aantasten.
• Etschade aan glas kan ook optreden door andere stoffen zoals salpeter.

Materialen en uitvoeringsvormen

• Chemische etsing: toepassing van zuren (bijvoorbeeld fluorwaterstof voor glas) om materiaal op te lossen of te verwijderen.
• Mechanische etsing: zandstralen waarbij schurend materiaal oppervlakken verwijdert of verweert.
• Onbedoelde chemische etsing: bijvoorbeeld door cement op glas of door zoutzuur tijdens het afspoelen van metselwerk.

Verschil met corrosie

Etsen overlapt met corrosie; passieve aantasting van materialen door chemische inwerking wordt ook in samenhang met corrosie beschouwd. De termen kunnen elkaar daardoor in betekenis raken, afhankelijk van oorzaak en context.

Herkomst van de term

Het woord etsen is ontleend aan het Vroegnieuwhoogduitse etzen (Nieuwhoogduits ätzen), dat voortkomt uit een Germaanse vorm van ezzan (eten, vreten) en letterlijk "laten eten, doen wegvreten" betekent. Sinds de 17e eeuw verwijst het woord vooral naar het graveren in koper en de daaropvolgende zuurbewerking; in het Duits gebruikt men voor die techniek vaak het woord radieren.