Fits

Betekenis

Een fits is een scharnier bestaande uit twee losse delen waarbij één deel een vaste pen (pin, stift) of blad draagt; andere scharnier‑typen hebben losse pennen. De pennen of bladen worden in de zijkant van deur of raam en in het kozijn ingelaten en vastgeschroefd, zodat bij houten uitvoering zowel deur als kozijn worden ingeboord of ingesneden.

Toepassing

Fitsen worden toegepast op deuren en doorgaans ook op ramen.

• Voor opdekdeuren (fitsen zijn vooral geschikt voor opdekdeuren).
• Waar men wil dat de pennen of bladen niet zichtbaar zijn in gesloten stand.
• Wanneer de deur in geopende stand eenvoudig uit de scharnieren moet kunnen worden genomen ("uitlichtbaar").
• Bij situaties waar een links of rechts scharnier nodig is (draairichting van deuren).

Aandachtspunten

• Voor hout: deur en kozijn moeten worden ingeboord of ingesneden om pennen/bladen in te bouwen.
• Voor staal: voorziening in kozijn en deur nodig om de pennen of bladen vast te zetten.
• Inboren is noodzakelijk; er bestaan speciale mallen voor diverse typen fitsen.
• Minder geschikt voor zware deuren; opdekdeuren zijn meestal binnendeuren.
• In gesloten stand is het scharnier niet te verwijderen; in geopende stand is de deur wel uitneembaar.
• In Nederland wordt de fits soms "inboorpaumelle" genoemd.

Typen / uitvoeringen

• Normale fits: pennen of bladen verdwijnen in kozijn en deur.
• Fits met pen en blad: pen voor de opdekdeur en blad voor het kozijn.
• Vlagfits (vaas): blad aan/in de deur kan door omdraaien gelijkgesteld of tegengesteld gebruikt worden; bij tegengestelde uitvoering is één van de twee vlaggen andersom gedraaid.
• Tegengestelde en gelijkgestelde vlagfits: varianten waarbij de vlaggen (bladen) andersom of gelijkwaardig geplaatst zijn.
• Z‑model fits: specifieke vormgeving (aangeduid in voorbeelden).
• Versterkte uitvoeringen: extra vaste stiften voor verhoogde stevigheid.
• Blad om stiften in te bouwen: gebruikt bij minder massieve kozijnen om bevestiging mogelijk te maken.

Verschil met paumelle

• Gemeenschappelijkheid: zowel fits als paumelle kennen een vaste pen (stift).
• Gebruik: paumelle wordt vaak bij stompe deuren toegepast, fits vaker bij opdekdeuren.
• Terminologie: fits en paumelle verschillen in uitvoering en inbouwwijze, afhankelijk van deurtype en kozijn.

Overige informatie

• Het verschil tussen venster‑ en deurfitsen betreft hoofdzakelijk de grootte.
• De term "fits" is afgeleid van het Franse fiche (pen), via het Latijnse figere (vasthechten).
• Engelse aanduiding: (lift off) butt hinge.