Paumelle

Betekenis

Een paumelle is een uitlichtbaar scharnier voor deuren (of ramen) waarbij de pen vast zit aan één van de twee bladen en als draaipunt fungeert. Meestal bestaat het scharnier uit een bovenblad en een onderblad; andere scharniertypen gebruiken losse pennen.

Toepassing

De paumelle wordt toegepast waar een scharnier gewenst is dat in gesloten stand nauwelijks zichtbaar blijft en waar de deur bij openstand eventueel eenvoudig uit de scharnieren kan worden genomen.

• Bij stompe deuren, waarbij het blad in deur en kozijn wordt gefreesd zodat de buitenzijde van het scharnier gelijk ligt met de deur en het kozijn.
• Bij deuren die in gesloten stand niet of nauwelijks zichtbaar mogen zijn.
• Voor buitendeuren in zware uitvoering: kantelaafpaumelle wordt vaak ingezet om buitendeuren te dragen.
• In situaties waar een deur bij het openen iets omhoog moet gaan: stijgpaumelle.

Aandachtspunten

• Alleen geschikt voor stompe deuren; niet bedoeld voor opdekdeuren.
• Er bestaan linkse en rechtse uitvoeringen door de vaste pin op één van de twee delen, wat de draairichting bepaalt.
• Bladen moeten in deur en kozijn worden gefreesd (infrezen) voor een vlakke montage.
• Minder geschikt voor zeer zware deuren.
• In gesloten stand is het scharnier doorgaans niet te verwijderen, wat beveiliging kan bevorderen.

Typen / uitvoeringen

• Kantelaafpaumelle: zware uitvoering voor toepassing op kantelaaf en vaak gebruikt bij buitendeuren.
• Stijgpaumelle: speciaal zodanig uitgevoerd dat de deur bij het openen een klein stukje omhoog gaat.
• Fits (vergelijk): een ander scharniertype met een vaste pen dat wordt toegepast bij opdekdeuren; in Nederland wordt de fits soms inboorpaumelle genoemd, maar de fits en de paumelle worden voor verschillende deurtypen gebruikt.

Verschil met fits

• Paumelle: bedoeld voor stompe deuren; de bladen worden in deur en kozijn gefreesd.
• Fits: toegepast bij opdekdeuren; in Nederland ook wel inboorpaumelle genoemd ondanks het verschil in toepassing.

Terminologie en herkomst

• Nederlandse vorm: paumelle (meervoud paumelles); Vlaamse vorm: paumel (meervoud paumellen).
• Het woord is Frans, een verkleiningsvorm van paume (handpalm), ontleend aan het Latijn palma.
• Engelse benamingen voorkomen onder andere als loose-joint hinge, heave-off hinge, lift-off hinge, loose-joint butt en paumelle (Am.).