Funderingsproblemen houten palen

Verzwakking en schade aan houten funderingspalen door droogstand, schimmel- of bacteriële aantasting en overbelasting.

Betekenis

Funderingsproblemen bij houten palen ontstaan wanneer de sterkte van de palen afneemt, meestal door droogstand of aantasting door micro-organismen. Dit leidt tot verzakkingen en scheurvorming in gevels en dragende muren en kan de draagkracht van de fundering ernstig verminderen.

Toepassing

Problemen met houten palen doen zich vooral voor in oudere gebouwen die zonder betonnen oplanger op houten palen zijn gefundeerd.

  • Bij daling van het grondwaterpeil waardoor paalkoppen droog komen te staan.
  • Als gevolg van bacteriële en schimmel­aantasting van het hout.
  • Na overbelasting van de fundering door verbouwingen, ophogingen of ontwerpfouten.
  • Bij negatieve kleef, waarbij de paal verder de grond in wordt getrokken door aanklevende grond.

Aandachtspunten

  • Controleer de fundering vóór aankoop of renovatie van een pand; zichtbare scheuren of klemmende deuren zijn waarschuwingssignalen.
  • Voer metingen uit zodra scheuren zichtbaar zijn om zakkingssnelheid en verschillen in zetting vast te stellen.
  • Handel tijdig: uitgestelde herstelling maakt herstel vaak ingrijpender en duurder.
  • Achterhaal de oorzaak van een te lage grondwaterstand zo veel mogelijk, al is dat niet altijd eenvoudig.

Soorten aantasting

Vijf patronen van aantasting worden onderscheiden, veroorzaakt door verschillende micro-organismen:

  • tunnelvormende bacteriën (TB)
  • erosiebacteriën (EB)
  • bruinrotschimmel
  • witrotschimmel
  • softrotschimmel

Voor de bacteriën bestaat een bestrijdingsmiddel op de markt.

Scheuren en metingen

Gebreken manifesteren zich meestal als verzakkingen en scheuren; gebruik meetmethoden om omvang en snelheid vast te stellen.

  • Lintvoegmeting: vaststellen van de hoogteligging van een doorgaande horizontale voeg in het metselwerk om zakkingsverschil te bepalen.
  • Nauwkeurigheidswaterpassing: plaatsen van meetpunten in de buitengevels en periodieke hoogtemetingen om zakkingssnelheid te bepalen.

Deze methoden werden onder meer toegepast bij de aanleg van de Noord‑Zuid‑lijn in Amsterdam.

Droogstand

Droogstand betekent dat de houten paalkoppen (of de kesp) boven het grondwater uitsteken en daardoor gaan rotten. Oorzaken van een te lage grondwaterstand kunnen lekke of drainerende riolen, te laag afgestelde drainages, verlaging van oppervlaktewater, grondwateronttrekking, bemalingen en bouwputten zijn; daardoor kan zuurstof bij het hout komen en paalrot ontstaan. Het is vaak moeilijk precies vast te stellen waarom het waterpeil verlaagd is.

Herstelopties

Wanneer palen te ernstig aangetast zijn, blijven in de praktijk twee mogelijkheden:

  • fundering herstellen en/of vernieuwen (funderingsherstel)
  • woning slopen en vervangen door nieuwbouw met betonnen palen

Herstelwerkzaamheden bij verzakte of aangetaste funderingen zijn meestal ingrijpend en kostbaar.

Ook interessant

Kokerligger Een kokerligger is een holle ligger met een gesloten, buisvormige doorsnede die veel in bruggen en draagconstructies voorkomt. Kokerpaal Een kokerpaal is een heipaal van aan elkaar gelaste stalen kokers, trillingsarm ingebracht en daarna met wapening en beton gevuld. Kolom Een kolom is een zuil, pilaar of pijler die meestal als steunpunt in een bouwwerk wordt toegepast. Kolombekisting Kolombekisting is de bekisting die rondom een kolom (pijler, pilaar) wordt geplaatst om beton in de gewenste vorm te gieten.