Gebonden stelsel

Betekenis

Het gebonden stelsel bij kerken is het systeem waarbij één travee in het middenschip correspondeert met twee traveeën in de zijbeuken. Daardoor ontstaat in de lengterichting van de kerk een verhouding middenbeuk-travee tot zijbeuk-travee van 1 op 2.

Toepassing

Het gebonden stelsel komt voor in kerken, met name bij kruisgewelven.

• In het ontwerp van middelste en zijbeuken bij kruisvormige plattegronden
• Bij het bepalen van het ritme en de overspanningen van traveeën
• Uitgangspunt: maat van het vierkant van de viering (kruising) als referentie

Aandachtspunten

• Houd rekening met de verhouding middenbeuk:zijbeuk van 1:2 in lengterichting.
• Pas het stelsel toe bij kruisgewelven; het principe is specifiek voor die opzet.
• Onderken het onderscheid met een rechthoekig stelsel, waar de verhouding 1:1 is.
• Het begrip rechthoekig stelsel wordt niet als een officiële term aangemerkt.

Verschil met rechthoekig stelsel

• Gebonden stelsel: overspanning middenbeuk ten opzichte van zijbeuken is 1:2.
• Rechthoekig stelsel: overspanning middenbeuk even breed als zijbeuken (verhouding 1:1).
• Termen verschillen in ritme en maatvoering van traveeën; "rechthoekig stelsel" is geen officiële benaming.

Relatie tot andere begrippen

• Alternerend stelsel: een ander ritme/ordening van traveeën die als vergelijking kan dienen.
• Kerk-onderdelen: begrippen als viering (kruising), middenschip, zijbeuk en travee zijn nauw verbonden met het gebonden stelsel.