Gelamineerde spant

Betekenis

Een gelamineerde spant bestaat uit meerdere planken die longitudinaal aan elkaar gelijmd zijn zodat een volledig samenwerkend geheel ontstaat. Het hout is in één richting gelamineerd; daarom verschilt dit product van CLT, waarbij lagen in twee of drie richtingen zijn verschoven. De Engelse aanduiding glulam is afgeleid van "glue" en "laminated". Er is ook historisch een niet-gelijmde variant geweest, het Emy-spant.

Toepassing

Gelamineerde spanten maken meestal deel uit van de dragende dakconstructie.

• Toepassen als spant in dakconstructies.
• Gebruik als balk, gording of kolom in draagconstructies.
• In doosconstructies, bijvoorbeeld houten brugdekken.
• Voor esthetisch zichtbare constructies en in combinaties met andere bouwmaterialen.
• Mogelijkheid tot uitvoeren van gebogen vormen voor grotere overspanningen of bijzondere vormgeving.

Aandachtspunten

• Bescherming tegen vocht: zeer vochtige omstandigheden of sterke vocht-droog-schommelingen kunnen delaminatie bevorderen; de mate hangt mede af van de toegepaste lijm.
• Buitenbescherming: behandelen van buitenhout (bijvoorbeeld lariks) en ontwerpmaatregelen om blootstelling aan neerslag te beperken.
• Constructiedetails: kolommen niet direct op de kolomvoet plaatsen en kopse kanten afdekken om vochtopname te verminderen.
• Ventilatie: zorg voor een geventileerde constructie en voorkom het volledig inpakken van hout zodat ventilatie mogelijk blijft.
• Kostenafweging: bij rechte balken kan gelamineerd hout mogelijk iets duurder zijn dan een stalen balk.

Voordelen

• Minimale lengteverliezen doordat enkel lang hout nodig is; goede benutting van materiaal.
• Homogener gedrag dan gezaagd hout, minder afhankelijk van variaties zoals kern- of spinthout en kwasten.
• Hogere sterkte door verlijming in vergelijking met vergelijkbare massieve balken.
• Grote overspanningen mogelijk: afmetingen minder afhankelijk van boomlengte.
• Mogelijkheid om jonger aangeplant hout te gebruiken door vingerlassen, wat bijdraagt aan bosbeheer.
• Veelvormige realiseerbare vormen (parabolen, cirkels, gebogen en geknikte profielen).
• Kortere doorlooptijden en minder afvalkosten, dus hogere productie-efficiëntie.
• Zowel voor dragende als niet-dragende toepassingen geschikt.
• Kan esthetisch zichtbaar worden toegepast of gecombineerd met andere materialen.

Nadelen

• Gevoeligheid voor vocht en wisselende klimatologische omstandigheden; kans op delaminatie afhankelijk van lijmsoort.
• Mogelijk hogere kostprijs dan stalen balken bij rechte balken.

Materialen en uitvoeringsvormen

• Verlijmingsmethoden: vingerlas (volle doorsnede, blok-vingerlas) en andere verlijmingstechnieken.
• Houtsoorten: onder andere vuren en lariks; lariks kan voor buitengebruik verduurzaamd worden (bijvoorbeeld wolmanisatie).
• Oriëntatie: doorgaans longitudinaal éénrichtingsgelamineerd; er bestaan ook horizontaal en verticaal gelamineerde uitvoeringen.
• Vormen: vlakke balken, gebogen spanten (S- en C-bogen) en complexe gewelfvormen.

Constructieve aspecten

• Gelamineerde spanten kunnen zodanig worden ontworpen dat lasten niet via de muur, maar rechtstreeks op de fundering worden overgebracht.
• Voor zeer grote overspanningen zijn combinaties mogelijk, bijvoorbeeld houten bruggen met stalen voorspandraden of brugconstructies met een dek van gietasfalt op gelamineerd vurenhout.

Relatie tot andere houtproducten

• CLT (cross-laminated timber) verschilt doordat het hout in meerdere richtingen is gelaagd; gelamineerde spanten zijn in één richting verlijmd.
• Gelamineerd hout kan worden beschouwd als een specifieke vorm van samengestelde balk.

Brandveiligheid

• De brandweerstand van hout en van gelamineerd hout wordt als goed vermeld.