Geschoord en ongeschoord

Betekenis

Geschoord en ongeschoord zijn manieren waarop een gebouw stabiliteit en stijfheid verkrijgt tegen horizontale belastingen. Bij ongeschoorde constructies leveren vloeren, wanden en het dak zelf de benodigde stijfheid; bij geschoorde constructies leveren extra bouwelementen buiten die hoofdonderdelen de stabiliteit.

Toepassing

Het onderscheid bepaalt de toegepaste stabiliteitsmaatregelen en heeft gevolgen voor het ontwerp en de uitvoering.

• Toepassen van ongeschoorde constructies vooral bij laagbouw.
• Toepassen van geschoorde constructies bij hogere bouwlagen waar extra stijfheid vereist is.
• Gebruik van geschoorde oplossingen wanneer centrale of externe stabiliteitskernen nodig zijn.
• Noodzakelijk in situaties met grote horizontale krachten (wind, aardbevingen).

Aandachtspunten

• Voorzien dat vloeren voldoende eigen stijfheid hebben om horizontale krachten naar stabiliteitscomponenten te geleiden.
• Zekerstellen dat prefab-stabiliteitscomponenten onderlinge verbindingen hebben aangepast voor correcte werking van het geheel.
• Bij kolommen kan inklemmen in de fundering of momentvaste verbindingen noodzakelijk zijn om stijfheid te verkrijgen.
• Geschoorde elementen (bijv. kernen, dwarswanden) moeten in voldoende richtingen aanwezig zijn om krachten in alle richtingen op te nemen.

Uitvoering

• Een schoor kan een los hulpmiddel zijn om een wand tijdelijk rechtop te houden; in constructieve zin omvat geschoord een bredere reeks permanente elementen die het gebouw stabiliseren.
• Bij prefab-elementen moeten de verbindingen tussen onderdelen zo worden uitgevoerd dat de stabiliteit van het continuïteitsgebied gewaarborgd is (bijvoorbeeld aangepaste verankeringen of gieter-mortelverbindingen).
• Inklemmen van kolommen in funderingen gebeurt door de kolom in beton vast te zetten of door verankering met staaf- en mortelverbindingen of hoekijzers in te storten.

Voorbeelden van ongeschoorde verbindingen

• Woningen met massieve gewapende wanden en stijve verbindingen tussen bouwmuren en verdiepingsvloeren, eventueel met doorkoppeling van voor- en achtergevel.
• Inklemmen van kolommen in de fundering waarbij de kolom met ter plaatse gestort beton wordt gefixeerd.
• Verankering van wachtstaven met gietmortel of geschroefde verbindingen tussen fundering en kolomankers.

Voorbeelden van geschoorde constructies

• Centrale of niet-centrale betonnen kernen (liftkokers, trappenhuizen) die als stabiliteitscomponent over meerdere verdiepingen werken.
• Dwarswanden of stabiliteitswanden dwars op de normale bouwmuren om buiging tegen te gaan; in de praktijk worden meestal meerdere stabiliteitswanden toegepast om krachten in alle richtingen op te nemen.

Verschil tussen geschoord en ongeschoord

• Ongeschoord: de dragende vloeren en wanden vormen samen het stijfheidsraam van het gebouw; meestal toepasbaar bij laagbouw.
• Geschoord: extra, vaak betonnen, stabiliteitscomponenten (kernen, dwarswanden) nemen de horizontale krachten op; noodzakelijk bij hogere gebouwen of wanneer grotere horizontale belastingen verwacht worden.