Hallergetal

Betekenis

Het hallergetal geeft het gewicht aan water weer dat een volledig droge steen in 1 minuut per dm2 oppervlak opneemt. Het beschrijft zowel de zuigkracht (absorptie) als de snelheid van wateropname, en hangt samen met porositeit en de afmetingen en structuur van de capillairen in de steen.

Toepassing

Het hallergetal wordt gebruikt om het opnamegedrag van baksteen, kalkzandsteen en betonsteen te beoordelen voor metselwerk.

• Bepalen van voorbehandeling (voorbevochtigen) van stenen vóór metselen.
• Kiezen van de juiste mortelspecie en verwerkingswijze.
• Voorspellen van risico's zoals verbranden van mortel, langdurige vochtigheid of verminderde hechting.

Aandachtspunten

• Gebruik de juiste specie bij de gekozen baksteen; raadpleeg fabrikant of mortelleverancier over specie en behandeling.
• Bij een te hoge wateropname droogt mortel te snel en vermindert de hechting; bij te lage opname blijft mortel te vochtig of kan vocht dieper in de voeg treden.
• Overweeg een eenvoudige test op een gemetselde muur met het buisje van Karsten voor een indicatie van opnamegedrag.
• De wateropname wordt beïnvloed door porositeit en capillaire structuur van de steen.

Bepaling

• Weeg een droge steen; dit is gewicht A (gram).
• Plaats de steen met het legvlak 1 cm diep in water, oppervlak 20 x 10 cm (2 dm2), gedurende 1 minuut.
• Dep de steen af en weeg opnieuw; dit is gewicht B (gram).
• Bereken het hallergetal als (B − A): 2 [gram/dm2.min].

Relatie met Initiële Wateropzuiging (IW)

De Initiële Wateropzuiging (IW) wordt in [kg/(m2.min)] gegeven en is volgens de gehanteerde eenheden 1/10 van de waarde van het hallergetal; het hallergetal is dus 10× de IW (bijvoorbeeld: IW 3,0 kg/m2.min = hallergetal 30 g/dm2.min).

Classificatie

Classificatie van steentypen met betrekking tot wateropname (declaratie en verwerkingsadvies):

• IW1: IW < 0,5 kg/m2.min: Hallergetal < 50 g/dm2.min - zeer weinig zuigende steen; "droog" vermetselen (zonder voorbevochtigen).
• IW2: IW tussen 0,5 en 1,5 kg/m2.min: Hallergetal tussen 5 en 15 g/dm2.min - matig zuigende steen; 24 uur voor verwerking voorbevochtigen.
• IW3: IW tussen 1,5 en 4,0 kg/m2.min: Hallergetal tussen 15 en 40 g/dm2.min - normaal zuigende steen; 24 uur voor verwerking voorbevochtigen.
• IW4: IW > 4,0 kg/m2.min: Hallergetal > 40 g/dm2.min - sterk zuigende steen (o.m. betonstenen); 24 uur voor verwerking voorbevochtigen.

Documentatie

• Infoblad 46 "Het nut van het Hallergetal" (Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek).
• Praktijktesten en laboratoriumgegevens beschikbaar bij gespecialiseerde laboratoria en fabrikanten.