Hoekgevelboerderij

Betekenis

Een hoekgevelboerderij ontstond uit een hallenhuisboerderij door het woongedeelte uit te breiden met een zogeheten endskamer; die aanbouw besloeg doorgaans de helft van de oorspronkelijke voorgevel. Daardoor bleef in het overblijvende deel van de voorgevel in ieder geval de voordeur en een venster gehandhaafd. Het type weerspiegelt een evolutionaire aanpassing van de woning aan veranderende woonbehoeften en welvaart.

Toepassing

Hoekgevelboerderijen vormen een bouwvorm binnen landelijke bewoning.

• Kenmerk: uitbreiding van het woongedeelte met een endskamer die de voorgevel gedeeltelijk overschrijdt.
• Geografische concentratie: veelvoorkomend in Midden- en Zuidoost-Brabant en in Limburg.
• Context: vaak gelegen bij boerderijen waarvan het bedrijfsdeel eerder al verlengd was voor extra opslag.

Aandachtspunten

• Endskamer: de aanbouw besloeg typisch de helft van de oorspronkelijke voorgevel.
• Behoud van gevel: in het overblijvende deel van de voorgevel bleef de oorspronkelijke voordeur en een venster gehandhaafd.
• Evolutie: latere bebouwing van de open hoek kon leiden tot verplaatsing van de voordeur naar de zijgevel.

Ontstaan en evolutie

• Voorafgaand: het bedrijfsgedeelte van veel boerderijen was door behoefte aan meer opslag vaak al verlengd.
• Sociale verandering: naarmate de welvaart toenam ontstond de vraag om het woongedeelte uit te breiden, wat de ontwikkeling van de hoekgevelboerderij stimuleerde.
• Verdere opvolging: wanneer later de open hoek ook werd bebouwd en alle toegangen in de zijgevels kwamen te liggen, ontstond het type dat bekendstaat als langgevelboerderij.

Verschil met langgevelboerderij

• Hoekgevelboerderij: woongedeelte uitgebreid met een endskamer aan de hoek, waarbij delen van de oorspronkelijke voorgevel (zoals voordeur en venster) behouden blijven.
• Langgevelboerderij: alle toegangen bevinden zich in de zijgevels, een situatie die kan ontstaan door verdere bebouwing van de open hoek.