Hoogovenslak

Betekenis

Hoogovenslak ontstaat als bijproduct bij de productie van ruwijzer in hoogovens; op het gesmolten ijzer drijft een slaklaag die tegelijk wordt afgetapt. Na scheiding van slak en ijzer wordt de slak snel afgekoeld door het inspuiten van veel water, waardoor ze in zandachtige korrels met een glasachtige structuur uiteenvalt; dit heet granuleren.

Toepassing

Hoogovenslakken worden vooral gebruikt als toeslagstof of vulmiddel in cement en beton.

• In cementproducten en betontoepassingen
• In bouwblokken en andere gevormde bouwmaterialen
• Als slakzand na het granuleren

Aandachtspunten

• Het granulatieproces levert zandachtige korrels met weinig kristallisatie, vaak aangeduid als slakzand.
• Hoogovenslakken worden als relatief stabiel en veilig beschouwd.
• Staalslakken zijn een ander type slak en brengen andere risico's met zich mee; ze mogen niet met hoogovenslak worden vereenzelvigd.
• Voor staalslakken (RVS‑slakken) gelden extra eisen en controles vanwege mogelijke uitloging van zware metalen zoals chroom en nikkel; voor deze materialen is een grondstofverklaring vereist.

Productie en granuleren

• Grondstoffen in de hoogoven: ijzererts, schroot, smeltmiddelen en cokes als brandstof.
• De cokes worden verbrand en vormen koolmonoxide, dat het ijzererts reduceert tot gesmolten ijzer; de slak drijft op het ijzer en wordt mee afgetapt.
• Door het inspuiten van een grote hoeveelheid water wordt de slak snel afgekoeld en verbrokkeld tot zandachtige, glasachtige korreltjes; dit granuleren beperkt kristallisatie.

Vorm en eigenschappen

• Korrelige, zandachtige structuur met glasachtige (gedeeltelijk amorfe) samenstelling.
• Door de snelle afkoeling treedt weinig of slechts geringe kristallisatie op.
• Wordt in de bouwsector veel toegepast vanwege stabiliteit en inertie in gebonden toepassingen.

Verschil met staalslak

• Hoogovenslak komt uit de ijzerproductie in hoogovens; staalslak ontstaat bij staalproductie (bijvoorbeeld bij het Linz‑Donawitzproces, soms aangeduid als LD‑staalslakken of RVS‑slakken in België).
• Staalslakken brengen méér milieu‑ en gezondheidsrisico's met zich mee en kunnen, vooral in niet‑gebonden toepassingen, uitloging van zware metalen veroorzaken.
• In Nederland zijn ongebonden toepassingen van staalslakken toegepast (bv. bodemafdekking, geluidswallen, wegen, dijken, kustbescherming, paden), waarbij stof of uitspoeling problemen gaf zoals bloedneuzen en geïrriteerde ogen, huid of luchtwegen.
• De gebonden vorm van RVS‑slakken, bijvoorbeeld in bouwblokken, wordt vooralsnog als ongevaarlijk beschouwd (situatie 2025).