Houtrot

Betekenis

Houtrot is het proces waarbij hout vergaat door schimmelactiviteit als gevolg van indringend vocht en lucht. Het leidt tot verlies van houtstructuur en kan zowel oppervlakkige verwering als diepe aantasting veroorzaken.

Toepassing

Houtrot is een begrip dat gebruikt wordt bij inspectie, onderhoud en herstel van houten onderdelen.

• Inspecteren van buitenkozijnen, houten kolommen en verbindingen.
• Beoordelen van schade bij restauratie of vervanging van houtwerk.
• Plannen van preventieve maatregelen zoals conservering en schilderwerk.

Aandachtspunten

• Houd hout droog: indringend vocht dat niet kan wegdrogen bevordert schimmelgroei.
• Controleer vooral zuid- en westgerichte houten delen en hoeken bij regel-en-stijl-aansluitingen.
• Verwijder alle aangetaste houtdelen ruim en werk de rand altijd circa 1 cm door voor zekerheid.
• Pas combi-behandeling toe wanneer zowel schimmel- als insectenaantasting (bonte knaagkever) aanwezig is.

Oorzaken en veroorzakers

• Schimmels die in vochtige omgevingen gedijen veroorzaken houtrot; zon en regen versnellen verwering van beschermlagen waardoor vocht kan indringen.
• Beruchte schimmels zijn Serpula lacrymans (de echte huiszwam, ook genoemd droogrot) en Coniophora puteana (kelderzwam).
• Na uitdroging van schimmels kunnen houtaantastende insecten zoals de bonte knaagkever de aantasting voortzetten.

Typen houtrot

• Bruinrot: schimmels breken cellulose af; aangetast hout verpulvert tot poeder bij wrijving tussen de vingers.
• Witrot: schimmels breken zowel cellulose als lignine af; aangetast hout valt bij aanraking uiteen in vezels.
• Droogrot: term die vaak wordt gebruikt voor aantasting door Serpula lacrymans.

Preventie

• Bescherm buitenhout door schilderen, lakken of conserveren/verduurzamen en voer regelmatig onderhoud uit.
• Zorg voor ventilatie van kwetsbare delen, bijvoorbeeld door aanbrengen van een neuslat aan de onderzijde van een kozijn.
• Plaats houten kolommen iets boven de (natte) ondergrond om direct contact met vocht te vermijden.

Reparatie

• Verwijder verf en alle zachte, rotte delen ruim weg (bij voorkeur een cm extra).
• Voorstrijk het contactvlak met een primer of houtversteviger (een speciale voorstrijk of impregneer) voor de reparatie-epoxy.
• „Aanbranden” van het contactvlak: het kale hout goed benatten met reparatie-epoxy om luchtinsluiting te voorkomen.
• Meng de componenten van de tweecomponenten-epoxy grondig tot een egale kleur en zonder luchtbellen.
• Bouw de reparatie laagsgewijs op met epoxy en mes het oppervlak af op hetzelfde niveau als het omliggende hout.
• Bescherm de reparatie tegen zon en regen tot de epoxy droog is.
• Na droging (voorbeeldtijden in producten variëren, bv. na 1, 4 of 16 uur) schuren van de reparatie en omliggend hout.
• Breng tenslotte de verflaag opnieuw aan.

Extra opmerkingen bij reparatie:

• Tweecomponenten-epoxy is geschikt voor het vullen van gaten en structurele herstelwerkzaamheden; er bestaan reparatie-epoxy's die na korte tijden te schuren zijn, diepere reparaties vragen doorgaans meer droogtijd.
• De warmtegeleidingscoëfficiënt van hout en zuivere epoxy wijkt niet sterk af; daardoor ontstaat geen koudebrug, maar luchtinsluiting moet vermeden worden.
• Bij zeer grote aantastingen kan deelvervanging met een op maat gemaakt nieuw stuk hardhout worden overwogen en daarna met epoxy worden afgewerkt.

Deelvervanging

• Bij omvangrijke aantasting van een kozijn kan een recht hoekig deel uitgezaagd en vervangen worden door een goed passend nieuw stuk hout.
• Overgangen tussen oud en nieuw hout kunnen met epoxy bijgewerkt worden.