Ijkgrafiek

Betekenis

De ijkgrafiek geeft het verband weer tussen de gewogen rijpheid en de druksterkte van een verhardende betonspecie. Daarmee kan een berekende gewogen rijpheid direct worden vertaald naar de betondruksterkte voor een specifieke betonsamenstelling.

Toepassing

De ijkgrafiek wordt gebruikt om de sterkteontwikkeling van verhardend beton te volgen.

• Informeren van de aannemer over de sterkteontwikkeling van een bepaalde betonsamenstelling.
• Bepalen van het geschikte moment voor het ontkisten van bekisting.
• Omzetten van temperatuurmetingen naar actuele sterkte met behulp van een rijpheidcomputer.
• Afstemmen van volgende leveringen op basis van gemeten rijpheid en sterkteontwikkeling.

Aandachtspunten

• Geldigheidsgebied: gebruik de ijkgrafiek alleen binnen het gebied waarvoor hij is gemaakt; extrapoleren is onbetrouwbaar.
• Mengselafhankelijkheid: voor elke betonsamenstelling is de gewogen rijpheid anders, daarom stelt meestal de producent van de betonspecie de ijkgrafiek op.
• Meetmethoden: plaats thermokoppels vóór het storten en verbind deze met een rijpheidcomputer om temperatuur en actuele sterkte te bepalen.
• Veiligheidsmarge: de ijklijn wordt vaak lager gelegd dan de regressielijn om veiligheidsmarge in te bouwen (bijvoorbeeld op basis van standaardafwijking of vaste marges van 1, 1,5 of 2 N/mm2).
• Procesrisico's: te vroeg ontkisten kan instorting of kwaliteitsverlies (o.m. door koude) veroorzaken; te laat ontkisten vertraagt de bouwprocesgang.

Werking / principe

• Temperatuurmeting: gedurende de verharding registreren thermokoppels de temperatuur in de constructie; een rijpheidcomputer berekent daaruit de gewogen rijpheid en de actuele sterkte.
• Grafische representatie: de regressielijn is een trendlijn bepaald uit bekende meetpunten; de ijklijn is evenwijdig aan die regressielijn maar naar lagere druksterkten verschoven om veiligheid in te bouwen.
• Praktisch voorbeeld: in een voorbeeldijkgrafiek is de druksterkte circa 18 N/mm2 bij een gewogen rijpheid van circa 1900 °C·h.

Eisen / regelgeving

• Voor eenvoudige cementen kan de ijkgrafiek bij de fabrikant worden opgevraagd; voor mengsels van cementen of voor cement met poederkoolvliegas moet de C-waarde bepaald worden volgens NEN 5970.

Documentatie

• Voorbeelden van ijkgrafieken en rekenbladen zijn beschikbaar als Excel-sheet met gekoppelde waarden van gewogen rijpheid en druksterkte (voorbeeld van Aad Leering).