Ijzerzandsteen

Betekenis

Ijzerzandsteen is een ijzerhoudende zandsteen die ontstaan is uit glauconiethoudende zanden die tijdens het Tertiair (Mioceen) in zee werden afgezet. Na het terugtrekken van de zee verweerde het glauconiet en sloeg het vrijgekomen ijzer als donkerbruin ijzeroxide (limoniet) neer in diepere lagen; dat neerslaande ijzer fungeerde als cement en bond de zandkorrels aan elkaar.

Toepassing

Ijzerzandsteen is historisch en actueel gebruikt als natuursteen.

• Toegepast als bouwsteen, met name voor kerken.
• Gebruikt als ijzererts voor de productie van ijzer.
• Ingezet bij restauraties van gebouwen die oorspronkelijk met ijzerzandsteen zijn opgetrokken.

Aandachtspunten

• Verkrijgbaarheid van goede ijzerzandsteen is problematisch; er wordt actief gezocht naar geschikte groeves in België.
• Roodbruine kleur en fijnkorrelige structuur kenmerken het materiaal bij selectie en restauratie.
• Bij restauraties is compatibiliteit met bestaande stenen en kleurtonen van belang.

Verschil met ijzeroer

Ijzeroer (moerasijzersteen, vaak simpelweg "oer") is verwant maar heeft een andere ontstaanswijze: in moerassige zandlagen zorgden humuszouten en oxidatie voor de vorming van een harde, ondoordringbare podzollaag waarin ijzerzouten en uiteindelijk veel ijzeroxide neersloegen. Daardoor bevat ijzeroer waarschijnlijk meer ijzeroxide dan ijzerzandsteen. IJzeroer werd vooral als ijzererts gebruikt en rond 1900 ook om kolengas in gasfabrieken te zuiveren; daarnaast kwam het in de bouw voor vanwege zijn grote hardheid en vrijwel waterdichte eigenschappen (vooral in oudere bouwwerken en funderingen, met voorbeelden zoals onderdelen van kerk- en stadsmuurconstructies).