Janka

Betekenis

De Janka-hardheid is de kracht die nodig is om een gladde stalen bol met een diameter van 11,824 mm precies tot de helft in hout te drukken. De resulterende hardheid wordt als kracht opgegeven in Newton (N), maar de eenheid wordt niet altijd vermeld.

Toepassing

De Janka-proef wordt gebruikt om de hardheid van houtsoorten te bepalen en te vergelijken.

• Meten van mechanische slijtvastheid en indeukweerstand van hout.
• Vergelijken van houtsoorten voor toepassingen waar oppervlakbelasting van belang is.
• Meestal meten in het langsvlak (evenwijdig aan de vezels) omdat het kopse vlak vaak minder relevant is.
• Omrekenen en publiceren van waarden in Angelsaksische eenheden (lbs).

Aandachtspunten

• De test gebruikt een gladde stalen bol met een diameter van 11,824 mm en een halve-ingedrukte boloppervlakte van 100 mm².
• De gemelde grootheid is een kracht in Newton; in Angelsaksische bronnen worden vaak pounds (lbs) gebruikt.
• Om van pounds naar Newton om te rekenen geldt 1 lb. = 4,44822 N; in de praktijk wordt vaak vermenigvuldigd met ongeveer 4,45.
• De Janka-waarde wordt soms als "lbs. per sq. inch" vermeld, maar de waarde hoort bij de standaard boloppervlakte en niet per vierkante inch.
• Meetwaarden worden doorgaans in het langsvlak genomen omdat de hardheid in het kopse vlak vaak minder relevant is.

Afmetingen en testprocedure

• Standaard boldiameter: 11,824 mm.
• Oppervlakte van de halve stalen bol bij halve indeuking: 100 mm².
• Definitie: kracht nodig om de bol precies tot de helft in het hout te drukken.

Voorbeeld en omrekening

• Voorbeeldwaarde: esdoorn (maple) wordt vermeld met 6550 N en 1450 lbs.
• Omrekening: aantal lbs × 4,44822 = aantal Newton; in de praktijk wordt vaak × 4,45 gebruikt.

Vergelijking met andere schalen

• De Janka-hardheid kan vergeleken worden met andere hardheidsschalen, bijvoorbeeld de hardheidsschaal van Mohs.