Dessus de porte (deurstuk)

Een dessus de porte is een ornament boven een belangrijke deur, vaak uitgevoerd in hout, stuc, natuursteen, schilderwerk of textiel.

Betekenis

Een dessus de porte is een decoratief element dat boven een deur is geplaatst en vaak in reliëf is uitgevoerd. Het kan gemaakt zijn van hout, stuc, natuursteen, een schildering of textiel en wordt veelal in een kader of omlijsting geplaatst. De term is Frans en wordt in het Nederlands soms deurstuk genoemd.

Toepassing

Een dessus de porte wordt toegepast als ornament boven belangrijke deuren en ingangen.

  • Boven binnendeuren en entrees in representatieve interieurs.
  • Als decoratief onderdeel binnen stijlperioden zoals Barok, Rococo en Romantiek (vooral 17e en 18e eeuw).
  • In een omlijsting of kader geplaatst om het deurbeeld te accentueren.
  • Als variantvormen zoals lunet en mascaron die specifieke motieven of vormen hebben.

Aandachtspunten

  • Materiaalselectie: kies tussen hout, stuc, natuursteen, schilderwerk of textiel afhankelijk van stijl en uitvoering.
  • Vormgeving: veel exemplaren zijn in reliëf, gebeeldhouwd of geschilderd; sommige zijn in een halve-maansvorm (lunet).
  • Terminologie: Nederlandse benaming is soms deurstuk; andere gangbare benamingen zijn supraporte, sopraporte en sopra porte.
  • Historische context: let bij restauratie op de stijlperiode, omdat deurstukken veel voorkomen in de 17e en 18e eeuw.

Materialen / uitvoeringsvormen

  • Hout: vaak in reliëf gesneden voor interieurdecoratie.
  • Stucwerk: modelleerwerk in een omlijsting.
  • Natuursteen: gebeeldhouwd als vrijstaand beeldhouwwerk boven een deur.
  • Schilderwerk: gepende panelen of trompe-l'oeil binnen een omlijsting.
  • Textiel: zeldzamere uitvoering als wandwerk boven een deur.

Typen

  • Lunet: een dessus de porte in de vorm van een halve maan of geplaatst in een halve-maansomlijsting.
  • Mascaron: een gevelteken of maskerkop boven een deur die ook kan worden beschouwd als voorbeeld van een dessus de porte.

Etymologie

  • Franse herkomst: literally "boven(op) de deur".
  • Italiaanse variant: sopraporta / sovrapporta geeft aanleiding tot de term sopra porte of sopraporte.
  • Latijnse wortels: supraporte is afgeleid van supra (boven) en porta (deur).

Gerelateerde termen

Lunet Mascaron Snijraam Spiegelstuk

Ook interessant

Fosfateren Fosfateren is het aanbrengen van een kristallijne fosfateringslaag op metaal om het oppervlak voor een volgende coating geschikt te maken. Fresco Een fresco is een muur- of plafondschildering aangebracht in een natte, verse pleisterlaag zodat pigmenten in de pleister worden opgenomen. Fuikmethode De fuikmethode is een verdrijvingmethode bij (spil)trappen die zorgt voor een goed beloopbare trap en aan het Bouwbesluit (Bbl) moet voldoen. G-waarde De g-waarde is de fractie van zonne-energie die loodrecht op een glasvlak het interieur binnenbrengt als warmtetoetreding.