Kalibreren

Betekenis

Kalibreren is het bepalen van de afwijking van een meetinstrument, sensor, referentie of anderszins ten opzichte van een relevante standaard. Het doel is vast te stellen hoe groot de afwijkingen zijn; deze worden doorgaans gedocumenteerd in een kalibratiecertificaat. Tijdens kalibratie worden geen ingrepen in het instrument verricht en wordt geen oordeel (goed- of afgekeurd) over het object gegeven.

Toepassing

Kalibreren wordt toegepast om de nauwkeurigheid en betrouwbaarheid van meetmiddelen te bepalen en te documenteren.

• Vaststellen van afwijkingen van meetinstrumenten, sensoren en referentiestandaarden.
• Documenteren van meetresultaten in een kalibratiecertificaat.
• Gebruik in industriële meetapparatuur, bijvoorbeeld roterende lasers.
• Toepassing bij specifieke processen zoals het kalibreren van drukbanden in de betonindustrie.

Aandachtspunten

• Vastleggen van geconstateerde afwijkingen in een kalibratiecertificaat.
• Geen ingrepen uitvoeren tijdens kalibratie; het betreft alleen meten en vergelijken.
• Kalibratie geeft geen goed- of afkeur van het meetmiddel.
• Na eventuele aanpassingen (justeren) moet het meetmiddel opnieuw gekalibreerd worden.
• In het dagelijks taalgebruik worden kalibreren en justeren vaak door elkaar gebruikt; formeel zijn ze verschillend.

Justeren

Justeren omvat het verrichten van handelingen om een meetinstrument, referentie of anderszins zo nauwkeurig mogelijk te laten functioneren of geschikt te maken voor een bepaald doel. Het begrip wordt vaak ook als "afregelen" aangeduid. Justeren gebeurt meestal op basis van een vooraf uitgevoerde kalibratie; na het justeren moet het meetmiddel opnieuw gekalibreerd worden. Een volledig kalibratiecertificaat bevat idealiter meetresultaten van zowel vóór als ná het justeren.

Verschil met keuren en ijken

In tegenstelling tot keuren en ijken wordt bij kalibreren geen waardeoordeel gegeven over het te kalibreren object (geen goed- of afgekeurd). Kalibratie beperkt zich tot het vaststellen en documenteren van afwijkingen ten opzichte van een relevante standaard.

Documentatie

• Voorbeelden van kalibratiecertificaten zijn gangbaar, bijvoorbeeld voor roterende lasers.
• Voorbeelden van praktijkdocumentatie: brochure "kalibreren van drukbanden in de betonindustrie" (Kiwa).

Etymologie

Het woord is ontleend aan het Franse calibrer (van calibre), met oudere wortels in het Arabische qa-lib en mogelijk invloeden van het Italiaanse calibro en het middeleeuws Latijnse calibrum. Deze herkomst verwijst in de oudste betekenis naar het bepalen van een passende maat of doorsnede.

Terminologie

• Engels: to calibrate.