Kip

Betekenis

Kip is het uitbuigen van een belaste staaf of ligger in de zogenaamde 'zwakke' richting, loodrecht op het buigingsvlak, waarbij zijdelingse verplaatsingen in twee richtingen en rotaties van de doorsneden optreden die elkaar beïnvloeden. Het verschijnsel brengt een ligger onder belasting zijdelings gedraaid weggedrukt of gekanteld te staan en kan samengaan met knik van flenzen of andere onderdelen.

Toepassing

Kip doet zich voor bij liggers en staven die onder buiging of kopmomenten belast zijn.

• I-profielen en stalen liggers met geringe torsiestijfheid
• Uitkragingen (cantilevers)
• Flenzen die op knik belast worden
• Liggers met weinig steunpunten of ongelijke steunverdeling
• Constructies met grote of veel optredende dwarskrachten

Aandachtspunten

• Controleer torsiestijfheid en doorsnedestijfheid bij ontwerp van liggers.
• Verdeel steunpunten zoveel mogelijk om kipstabiliteit te vergroten.
• Zorg voor ondersteuning aan de drukzijde met voldoende eigen stijfheid.
• Houd rekening met extra risico bij uitkragingen en bij veel dwarskrachten.
• Bij rechthoekige doorsneden met voldoende stijfheid is kip vaak verwaarloosbaar.

Beïnvloedende factoren

• Torsiestijfheid van de staaf of ligger; grotere torsiestijfheid vermindert neiging tot kippen.
• Lengte van de ligger; kipstabiliteit is omgekeerd evenredig met het kwadraat van de lengte.
• Breedte van de ligger; grotere breedte verlaagt de kans op kip.
• Aantal en verdeling van steunpunten; meer en gelijkmatig verdeelde steunpunten verkleinen het risico.
• Hoogte van de ligger; bij grotere inwendige moment-arm ontstaat een kleinere drukcomponent uit het buigend moment.
• Ondersteuning aan de drukzijde; werkt sterk kipverminderend mits voldoende stijf.
• Belasting: hogere belastingen vergroten de kans op kip.
• Aanwezigheid van dwarsverbindingen en gaffelopleggingen; verstijvingen beperken rotatie van het profiel.
• Uitkragingen en grote dwarskrachten verhogen het risico op kip.

Maatregelen ter voorkoming

• Aanbrengen van schoren of kruisverbanden tussen liggers om zijdelingse uitwijking te beperken.
• Toevoegen van kipsteunen in de vorm van verstijvingsribben tussen de flenzen van een I-profiel.
• Plaatsing van een stalen koker onder of rond de ligger als stijve ondersteuning.
• Gebruik van een gaffelconstructie of gaffeloplegging zodat de ligger niet om zijn as kan roteren; inpakken tussen kolommen kan hetzelfde effect bereiken.
• Zorg dat ondersteunende elementen voldoende eigen stijfheid hebben om effectief te werken.
• Voor rechthoekige doorsneden volstaat bij voldoende materiaalstijfheid vaak geen extra maatregel tegen kip.

Eisen / regelgeving

Het berekenen van het kritische kipmoment wordt onder meer behandeld in NEN 6760 (houtconstructies) en NEN 6761 (staalconstructies). In onderzoek naar kip- en knikgedrag zijn extra veiligheidscriteria voorgesteld, zoals een afgeleide alarmfactor n* (waarde bij voorkeur groter dan tien volgens onderzoek).