Kroonlijst

Betekenis

Een kroonlijst is een horizontale, uitspringende en vaak geprofileerde band die als bekroning fungeert van een gevelvlak of het bovenste deel van een interieurmeubel. Ze vormt de visuele en bouwkundige overgang tussen een muur en het dak of tussen een muur en bovenliggende bouwdelen zoals vensters, portieken of dakkapellen. Oorspronkelijk komt de kroonlijst voort uit het entablement van de klassieke Griekse bouwkunst en keerde terug in latere stijlen zoals de Renaissance.

Toepassing

Kroonlijsten verschijnen zowel in de architectuur van gebouwen als in meubelbouw.

• Als bekroning van een muur direct onder het dak.
• Boven belangrijke bouwdelen zoals vensters, portieken en dakkapellen.
• Als decoratieve en afsluitende rand bij grote kasten.
• Als verkropte uitvoering om pilasters of andere uitkragingen van de gevel af te dekken; de kroonlijst volgt dan de uitkragingen.

Aandachtspunten

• Onderste gedeelte van een kroonlijst noemt men gevellijst; dit is niet hetzelfde als een lijstgevel.
• Verkropt uitvoeren is gebruikelijk wanneer de kroonlijst pilasters moet afdekken; de profielvoering volgt dan de contouren van de uitkraging.
• Lijsten die de verdiepingen accentueren en niet tot de bekroning behoren, worden cordonlijsten genoemd en vormen geen kroonlijst.
• Engelse aanduidingen zijn cornice of, voor de bovenzijde van een muur, crown moulding / crown molding (Amerikaans).

Onderdelen

• Gevellijst: het onderste gedeelte van een kroonlijst dat aansluit op het gevelvlak of meubelvlak.

Verschil met cordonlijst

• Cordonlijsten accentueren de grenzen tussen verdiepingen en maken geen deel uit van de "kroon" van het gebouw; kroonlijsten bekronen juist het bovenste deel van een muur of meubel.