Kruisverband

Betekenis

Kruisverband is een metselverband waarbij de koppenlaag en de strekkenlaag elkaar afwisselen; de koppenlagen liggen recht boven elkaar en de strekkenlagen verspringen steeds een halve steen. Daarnaast duidt kruisverband in constructieve zin op een verbinding van onderdelen in kruisvorm, toegepast als windverband of X-bracing.

Toepassing

• Metselwerk: in gevels en muren waar een regelmatig afwisselend verband gewenst is.
• Hoekoplossingen: bij hoeken met een drieklezoor en bijkomende kop om de hoek te sluiten.
• Constructies: als kruisvormige versteviging voor windverbanden en bij forse uitkragingen ter stabiliteit.

Aandachtspunten

• Koppenlagen moeten exact boven de onderliggende koppenlaag liggen.
• Strekkenlagen moeten telkens een halve steen (kop) verspringen ten opzichte van de onderliggende strekkenlaag.
• Bij hoeken komt een drieklezoor voor; na een drieklezoor in een strekkenlaag is een extra kop noodzakelijk.
• Bij toepassing als constructief kruisverband wordt dit ook aangeduid als X-bracing en gebruikt voor windstabiliteit of steun van uitkragingen.

Uitvoering

• Stramien:
  • laag 1: drieklezoor, kop, strekken
  • laag 2: koppen
  • laag 3: drieklezoor, strekken
  • laag 4: koppen
  • laag 5: herhaling van laag 1 (zie laag 1)
• In de praktijk ontstaat zo een regelmatig patroon van koppenlagen en verspringende strekkenlagen.

Terminologie / vertalingen

• Engels: cross bond (metselwerk); X-bracing (constructief).
• Duits: Kreutzverband, Holländischer Verband.