Mandorla

Betekenis

Een mandorla is een amandelvormige, verticale stralenkrans die het gehele lichaam van een figuur omlijst, doorgaans Christus of Maria in de RK-kerk. Zij functioneert als visueel teken van heiligheid en speelt dezelfde rol voor het hele lichaam als een aureool (nimbus, halo) doet rondom het hoofd.

Toepassing

De mandorla komt voor in religieuze beeldende kunst en architectuur.

• Rondom Christus of Maria in kerkelijke voorstellingen.
• Als volledige lichaamsnimbus ter aanduiding van heiligheid of goddelijke status.
• Als geometrisch motief gevormd door overlappende cirkels (vesica piscis) in kunst en ornamentiek.
• Als horizontaal "oog" in moderne (bijv. New-Wave) beeldtaal, als symbool voor samensmelting van twee werelden.

Aandachtspunten

• Aanduiden dat de mandorla het hele lichaam omvat, niet enkel het hoofd.
• Onderscheid maken tussen mandorla en aureool: mandorla omlijst het volledige lichaam; een aureool richt zich op het hoofd en kent variaties in vorm.
• Herkennen van de geometrische constructie: vaak ontstaan door twee cirkels van gelijke straal die overlappen.
• Interpreteren van symboliek: de amandelvorm refereert aan vruchtbaarheid, zuiverheid, goddelijke genade en verborgen waarheid.

Vorm en symboliek

De amandelvorm verwijst symbolisch naar vruchtbaarheid, zuiverheid, goddelijke genade en verborgen waarheid. Als stralenkrans benadrukt de mandorla de sacraliteit van de afgebeelde persoon en markeert zij een scheiding tussen het heilige en het profane.

Geometrische constructie

Een gangbare manier om een mandorla te construeren is door twee cirkels met dezelfde straal elkaar te laten overlappen, waardoor een verticale "oog"-vorm ontstaat; deze constructie staat bekend als vesica piscis (visblaas). In horizontale toepassing wordt hetzelfde principe gezien als twee samenvloeiende werelden, wat in bepaalde moderne stromingen als beeldmotief verschijnt.

Terminologie / herkomst

Het woord mandorla is Italiaans en betekent letterlijk "amandel". In het Engels wordt de term eveneens als mandorla gebruikt. De mandorla wordt in samenhang genoemd met begrippen als aureool en nimbus, die vergelijkbare functies vervullen maar op het hoofd zijn gericht.