Mansardedak, mansardekap

Betekenis

Een mansardekap of mansardedak is een dakvorm waarbij het onderste deel van een zadeldak of schilddak steiler is dan het bovenste deel, waardoor een geknikte profiellijn ontstaat. Deze opbouw creëert extra binnenruimte op de bovenste verdieping en geeft het gebouw een karakteristieke silhouette.

Toepassing

De mansardekap wordt hoofdzakelijk toegepast bij woningen om extra leef- of opslagruimte onder het dak te verkrijgen.

• Vergroten van de bruikbare verdiepingruimte in vergelijking met een traditioneel zadeldak.
• Uitvoering bij twee-onder-een-kapwoningen, zowel in lengte- als in breedterichting.
• Gebruik in zowel nieuwbouw als renovatie, ook in prefab-uitvoering.
• Kenmerkend element van bepaalde woningtypen, zoals het Amerikaanse Jersey Dutch house.

Aandachtspunten

• Variatie: bij moderne interpretaties staat het lagere deel soms helemaal verticaal in plaats van in een schuine hoek.
• Ruimtelijke indruk: verdeling van een mansardekap over twee woningen in de breedte geeft bij vooraanzicht een relatief fors uiterlijk; verticale banden of een balkon/loggia kunnen dit verzachten.
• Prefab-opties: bij geprefabriceerde mansardekappen is in de knik vaak geen extra ondersteuning nodig; deze uitvoeringen bieden een strakke vorm en maken goede isolatie mogelijk.
• Historische uitvoeringen: vroegere versies hadden vaak een afgeplat bovendeel; latere varianten hebben een hoger bovendeel voor meer binnenruimte.

Varianten

• Lage deel verticaal uitgevoerd, vaak bij nieuwbouw geïnspireerd op de klassieke mansarde.
• Mansarde over twee woningen (twee-onder-een-kap), deelbaar in de lengte of in de breedte.
• Jersey Dutch house: mansardedak met een vloeiend verlopende, overstekende dakvoet.

Afmetingen / verhoudingen

• Bij oudere ontwerponderzoeken is de zogenaamde regel van Gilly gegeven met verhoudingen die de hoogte en knikpositie bepalen; voorbeelden uit die regel zijn: bc = aa' = 3·ba en da' = 2/3·aa', waardoor ba' = 4·ba.

Benamingen

• Nederlands: mansardedak, mansardekap; soms ook Frans dak of gebroken dak.
• Engels: gambrel, dutch gambrel, mansard roof.
• Duits: das Mansarddach (in Oostenrijk ook Mansardendach).
• Frans: mansarde, comble à la Mansart, comble en mansarde, toit brisé, comble brisé.