Menageren

Betekenis

Menageren is het versmallen van een deel van het hout, meestal aan de pen of het gat van een pen‑en‑gat‑verbinding. Het betreft een speciale manier van verjongen waarbij doorgaans de twee tegenover elkaar gelegen zijden van de pen worden afgewerkt, met als doel een sterkere en nettere verbinding te verkrijgen.

Toepassing

Menageren vindt toepassing in houtverbindingen waar pasvorm en stevigheid belangrijk zijn.

• Pen‑en‑gat‑verbindingen: versmallen van de pen voor betere passing.
• Ramen: spatpen‑menagering om een gesloten pen‑en‑gat‑verbinding aan de kopse kant van raamstijlen te verkrijgen.
• Open‑gat‑verbindingen (raampjes): gebruik van slobgaten met stelmogelijkheid.
• Kozijnen: menageren aan de buitenzijde bij bijvoorbeeld het slaan van een kloostersponning om gaten passend te maken.

Aandachtspunten

• Spatpen laten staan: de spatpen is het deel van de pen dat niet wordt weggehaald en voorkomt kromtrekken van de verbinding.
• Versmallen meestal twee zijden: vaak worden de twee tegenover elkaar gelegen zijden van de pen verminderd.
• Passend maken vóór opsluiten: menageren maakt gaten passend en voorkomt lubberen en kieren, wat inwateren kan veroorzaken.
• Termverwarring: menageren niet verwarren met menagerie (verzameling exotische dieren).

Werking / uitvoering

• Menageren bestaat uit het wegnemen of verjongen van hout aan de pen of het gat zodat de aansluiting strakker wordt.
• Bij kozijnen wordt soms vanaf de buitenzijde gemenageerd, bijvoorbeeld wanneer een kloostersponning wordt aangebracht; daarbij wordt vaak ook een stuk van de pen weggeslagen.
• Historisch praktijkdetail: vroeger werd soms een zoekertje aan de pen geschaafd en werden pennen en oren pas na het opsluiten afgezaagd; bij het opsluiten gebruikte men een sergeant (ook wel sjap genoemd).

Afgeleide termen

• gemenageerd
• menagering
• dagmenagering