Modelboerderij

Betekenis

Een modelboerderij is een boerderij die geheel volgens de eisen van theorie en praktijk is ingericht als voorbeeldbedrijf, gericht op zo economisch mogelijk werken en op hygiënische melkwinning van gezond vee. Daarnaast staat modelboerderij ook voor een schaalmodel of miniatuurboerderij, bijvoorbeeld voor modelspoorbanen.

Toepassing

Modelboerderijen worden ingezet als voorbeeld, demonstratie of schaalmodel.

• Demonstratiebedrijf voor hygiënische melkproductie en bedrijfsefficiëntie.
• Voorbeeldprojecten en goede voorbeelden in ontwikkelingslanden.
• Casus bij mechaniseringsdemonstraties (historisch: EEG-bezoeken).
• Miniatuur bij modelspoorbanen en schaalmodellen.

Aandachtspunten

• Hygiëne: gefilterd water voor het vee en voorzieningen om melk hygiënisch te winnen.
• Koeling: opslag en koeling van melk totdat deze wordt opgehaald.
• Reinigbaarheid: vloeren en muren die snel en grondig schoon te maken zijn (bijv. terrazzovloeren, betegelde muren).
• Gezondheid en huisvesting: quarantainevoorzieningen en ventilatie voor het vee; tegenwoordig ook aandacht voor dierenwelzijn.
• Termgebruik: de benaming wordt minder vaak gebruikt en kan soms cynisch toegepast worden bij moderne megastallen.

Kenmerken

• Gescheiden woonhuis en hygiënische stal met speciale ruimten voor melkverwerking.
• Ondergrondse melkverzamelruimte met zeef- en aftapvoorzieningen.
• Koelbakken met stromend water voor conservering van flessenmelk.
• Quarantaine-stal met ventilatie via roosters en luchtkokers.
• Regelmatige chemische en bacteriologische controle van de melk (historisch toegepast).

Historische voorbeelden

• Modelboerderij te Spoolde (officieel geopend 10 mei 1909): uitgebreide hygiënische inrichting, levering van melk aan ziekenhuizen en gerenommeerde horeca; melk was duurder dan normale melk.
• Mechaniseringsvoorbeeld uit 1972: een geheel gemechaniseerd landbouwbedrijf getoond aan EEG-collega's, met mechanische melkrobots en automatische voeruitgifte.

Etymologie

De term "model" in modelboerderij is afgeleid van Franse modèle, Italiaanse modello en het Latijnse modulus, met de betekenis voorbeeld, maat of voorschrift.

Verschil met boerderij

• Modelboerderij: bedoeld als voorbeeldbedrijf of als schaalmodel met nadruk op inrichting volgens bepaalde idealen.
• Boerderij: algemene aanduiding voor een landbouwbedrijf zonder de expliciete functie als voorbeeld of miniatuur.