Metselen

Betekenis

Metselen is het constructief opbouwen van muren en wanden met stenen, waarbij metselspecie of lijm de stenen onderling bindt. De gekozen steen en specie bepalen de duurzaamheid, hechting en uitstraling van het metselwerk.

Toepassing

Metselen wordt toegepast voor verschillende bouwdelen en met diverse materialen.

• Gevels en buitenmuren, vaak als spouwmuur met isolatie en spouwankers.
• Binnenmuren, met andere eisen dan buitenmuren.
• Constructies met baksteen of glazen bouwblokken.
• Lijmverbanden voor cellenbeton- en kalkzandsteenblokken.

Aandachtspunten

• Kies geschikte stenen: geef de voorkeur aan gevelstenen met een keurmerk; gebruik voor het trasraam een hardere steen en voor het buitenblad geen te zachte steen; binnenblad kan verschillen (bijv. kalkzandsteen).
• Specie en zuiging: stem de specie af op de initiële wateropzuiging van de steen (IW1 = zeer weinig zuigend, IW4 = sterk zuigend); volg leverancieradvies en juiste waterhoeveelheden.
• Werkvoorbereiding: zorg voor een harde, vlakke en horizontale ondergrond; breng een vochtwerende laag aan; stel metselprofielen, bepaal lagenmaat en koppenmaat en span het metselkoord; gebruik de waterpas en houd de afgesproken voegdikte aan.
• Dilataties en verankering: breng dilataties aan op de juiste plaatsen en pas eventueel wapening toe; plaats bij buitenmuren isolatie in de spouw, spouwankers en kozijnankers.
• Weersinvloeden en droging: metsel niet bij vorst; dek metselwerk af bij regen en felle zonneschijn (regen kan specie uitspoelen en uitbloeiing veroorzaken); metselwerk is gewoonlijk na 2 tot 4 weken echt droog.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Baksteen en glazen bouwblokken komen vaak voor.
• Cellenbeton en kalkzandsteenblokken kunnen gelijmd worden.
• De kleur van gevelstenen kan per partij verschillen; meng meerdere pakken (bijvoorbeeld 4 of 5) om kleurvariatie te beperken. Zeer lichte stenen vervuilen eerder.

Specie / mortel

• Kies de juiste specie op basis van de zuigkracht van de steen; te snel zuigende stenen drogen de specie te vlug en verminderen de hechting.
• Volg de voorgeschreven hoeveelheden water; zowel te droge als te natte specie is nadelig.
• Maak stenen voor gebruik nat, vooral bij hoge temperaturen; dompel elke steen even in schoon water en controleer via het druktestje met twee stenen of de vochtigheid correct is.

Uitvoering / technieken

• Over de hand metselen (overhands metselen): het metselwerk wordt van binnenuit opgewerkt zodat aan de buitenzijde schoon metselwerk zichtbaar blijft; bij deze werkwijze overtollige voegspecie verwijderen.
• Voegen en afwerking: doorstrijken of lint- en stootvoegen uitkrabben en later gevuld uitvoeren; nadien de muur borstelen met een zachte borstel.
• Openingen en afwerking: plaats boven muuropeningen een latei of rollaag; werk netjes bij het afhakken van stenen.
• Hervatten van werk: bij afbreken van werk kan een vallende tand het hervatten vergemakkelijken ten opzichte van een staande tand.