Spaarboog

Betekenis

Een spaarboog is een boogvormige constructie in het metselwerk, toegepast in funderingen en ondergrondse muren om de afstand tussen pijlers te overbruggen; daarmee wordt materiaal en gewicht bespaard. De funderingspalen staan onder de voeten van de spaarboog zodat de boog de belasting naar die palen afvoert.

Toepassing

Spaarbogen komen vooral voor in historische en ondergrondse constructies.

• Overbruggen van afstanden tussen pijlers in een fundering
• Toepassing in tuinmuren (daar ook wel grondboog genoemd)
• Plaatsing ondergronds of in kelderdelen
• Gebruik ter ondersteuning van trappen (bijvoorbeeld een lage spaarboog onder een trap)

Aandachtspunten

• Verplaatsen belasting naar pijlers: de boog ontlast de grond tussen pijlers maar vergroot de belasting op de pijlers.
• Funderingselementen: funderingspalen dienen onder de voeten van de spaarboog aanwezig te zijn.
• Locatie: spaarbogen bevinden zich vaak ondergronds of in kelderdelen, wat inspectie en toegankelijkheid beïnvloedt.

Werking / principe

• Bruggend: de spaarboog vormt een blijvende boog in het metselwerk die het tussenliggende deel overspant zodat dat deel geen directe dragende functie hoeft te hebben.
• Lastafvoer: lasten van de overbrugde zone worden via de boog naar de voeten geleid en van daar naar de onderliggende funderingspalen.
• Grondontlasting: door de boog vermindert de directe druk op de grond tussen pijlers, met als keerzijde een hogere concentratie van kracht op de pijlers.

Voorbeelden

• Lage spaarbogen die een trap ondersteunen, zoals in historische torens.
• Gereconstrueerde spaarboog in een ringmuur van een vroegere burcht (gereconstrueerd 1993).