Opkamer

Betekenis

Een opkamer is een kamer die enkele treden hoger ligt dan andere kamers op dezelfde verdieping, meestal doordat eronder een halfverzonken kelder ligt of omdat een verhoogde ligging functioneel is. De opkamer diende zowel als droge verblijfsruimte bij overstromingen, als leef- of opslagruimte boven een koele kelder en kon soms dienen als slaapkamer voor inwonend personeel.

Toepassing

De opkamer komt vooral voor in oudere boerderijen en in sommige stadswoningen.

• Dienen als vluchtplaats bij hoog water, voorzien van eigen schouw en vaak een hoge deur (vloeddeur) voor toegang per boot.
• Boven een melkkelder of andere koele voorraadkelder plaatsen voor behoud van voedsel.
• Als woon- of zitkamer die onafhankelijk verwarmd en gebruikt kan worden tijdens overstromingen.
• Als slaapkamer voor inwonend personeel op boerderijen.

Aandachtspunten

• Bouw de onderliggende kelder halfverdiept in plaats van geheel verdiept om vochtproblemen te beperken.
• Voorzieningen zoals een eigen schouw maken de opkamer geschikt om te koken en te verwarmen.
• Ramen van de opkamer zijn vaak hoger geplaatst en kleiner dan die van andere kamers in de gevel.
• Soms is aan de buitenzijde een hoge vloeddeur aanwezig om bij hoog water toegang per boot te bieden.

Herkomst van de term

De Vlaamse benaming voute of voutekamer is afgeleid van het Franse voûte (boog, gewelf) en verwijst naar het voorkomen van de opkamer boven een gewelfde kelder. De term waterkamer werd in laaggelegen, overstromingsgevoelige regio's zoals de Alblasserwaard gebruikt.

Historiek

Opkamers kwamen veel voor in situaties waar overstromingsveiligheid of koele opslag nodig was; ze zijn in de twintigste eeuw geleidelijk verdwenen doordat nieuwe woningen meestal geheel ondergrondse kelders kregen en door de komst van de koelkast.