Oplanger

Betekenis

Een oplanger is een opzet- of verlengstuk dat in de bouw meerdere functies kan vervullen: een betonnen opzetstuk bij houten paalfunderingen, een metalen verlengstuk van de heimuts, een verlengstuk van een dakspar of een houten verlengstuk van een steigerpaal. Als betonnen opzetstuk vormt de oplanger het verbindingsstuk tussen paal en funderingsbalk en beschermt hij de houten paal tegen houtrot door de paalkop onder de laagste grondwaterstand te houden.

Toepassing

De term wordt in verschillende situaties gebruikt.

• Betonnen opzetstuk (betonopzetter) bij houten paalfunderingen.
• Metalen verlengstuk van de heimuts om de paal dieper te slaan.
• Verlengstuk van een dakspar om het dakschild door te trekken.
• Houten verlengstuk van een steigerpaal (optopper).

Aandachtspunten

• Bovenkant van de houten heipaal altijd onder de laagste grondwaterstand houden om houtrot te voorkomen.
• Minimaliseren van horizontale belastingen, momenten, trekbelastingen en schoorstanden in de verbinding tussen oplanger en paal.
• Bij gebruik met een heimuts: hardhouten slagprop boven de oplanger en zachthouten vulling tussen oplanger en heipaal aanwezig.
• Bij verlenging van een dakspar kan de oplanger tot in het maaiveld doorlopen en zo het dakschild extra verstevigen en tot dicht bij de grond laten reiken.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Betonnen oplanger (ook: betonopzetter), soms uitgevoerd met een hijslus voor montage.
• Historische en prefab-uitvoeringen in gewapend beton.
• Metalen oplanger als verlengstuk van een heimuts; soms onderdeel van een "verlengde heimuts" met extra geleiding bij de paalkop.
• Houten oplanger voor daksparren en steigerpalen.

Uitvoering

• Bij paalfunderingen wordt de betonnen oplanger in de grond geheid zodat de bovenkant van de houten heipaal onder de laagste grondwaterstand blijft.
• Systeem bronwasser: in de fabriek gemaakte betonnen opzetter die samen met de paal op diepte werd geheid.
• Systeem händl / handl: op de bouwplaats wordt een plaatijzeren koker op de houten paal geplaatst; paal plus koker worden op diepte geslagen en de koker vervolgens volgestort met beton.

Terminologie

• Ook aangeduid als betonopzetter (voor de betonnen variant).
• Voor de daksparuitvoering komen Franse en Engelse benamingen voor; Fr. coyau; Eng. pile cap wordt genoemd voor de paalvariant.