Perspectief

Betekenis

Perspectief is het onderdeel van de grafische techniek waarmee een driedimensionaal beeld in twee dimensies wordt weergegeven, oftewel diepte wordt aangegeven in het platte vlak. Het omvat het zichtpunt, het object en de methode van weergave, en wordt ook omschreven als "doorzichtkunde" of het vergezicht vanuit een bepaald standpunt.

Toepassing

Perspectief wordt toegepast om ruimtelijke indruk en inzicht te geven in afbeeldingen.

• Bij sfeertekeningen in de architectuur.
• Voor 3D-presentaties van ontwerpvoorstellen.
• Voor weergave van tafereel tussen oogpunt en object in visualisaties.

Aandachtspunten

• Kies het zichtpunt (oogpunt) zorgvuldig; dit is de locatie of het standpunt van waaruit naar het object wordt gekeken, vaak op ooghoogte.
• Bepaal horizon en verdwijnpunten; het aantal verdwijnpunten (één, twee of drie) beïnvloedt de weergave.
• Hou rekening met de positie ten opzichte van de horizon: delen boven de horizon tonen onderkanten, delen onder de horizon tonen bovenzijden.
• Onderscheid perspectief (met verdwijnpunten) van projectie (zonder verdwijnpunten), want bij projecties blijven evenwijdige lijnen evenwijdig.

Verschil met projectie

Een perspectieftekening maakt gebruik van verdwijnpunten waardoor evenwijdige lijnen in de werkelijkheid naar elkaar toe lijken te lopen in de afbeelding. Een projectie heeft geen verdwijnpunten; evenwijdige lijnen blijven ook in de afbeelding evenwijdig, waardoor maatvastheid behouden blijft en afstanden op papier overeenstemmen met werkelijke verhoudingen.

Soorten projecties

• Vlakke of orthogonale projectie (rechthoekige projectie): het object wordt onvervormd en plat afgebeeld in vooraanzicht, zijaanzicht of bovenaanzicht; maatverhoudingen blijven zichtbaar en worden in de architectuur veel gebruikt.
• Plattegrond: te beschouwen als een orthogonale projectie; het is een horizontale doorsnede van een bouwwerk.
• Axonometrische projectie (orthografische of parallelle projectie): geen verdwijnpunten; evenwijdige lijnen blijven evenwijdig en objecten behouden hun relatieve grootte ongeacht afstand; objecten worden vaak onder een hoek (bijv. 30° of 60°) geplaatst.
• Isometrische projectie: een variant van axonometrie waarbij gelijke lengten ook gelijke lengte in de afbeelding hebben; bovenkant, zijkant en voorkant zijn zichtbaar; verticale lijnen gaan recht omhoog en horizontale lijnen staan meestal onder ongeveer 30°; alle maten kunnen uit de afbeelding worden afgelezen.