Prachtwijk

Betekenis

Een prachtwijk is een politiek geladen term voor een achterbuurt waar extra middelen van overheid en woningcorporaties naartoe gaan om de wijk op te knappen en de houding van een deel van de bewoners te veranderen. De naam ontstond in het kader van stads- en wijkbeleid en werd in 2007 door minister Ella Vogelaar gebruikt voor ongeveer veertig wijken in Nederland. Later kreeg de benaming kritiek en werd vergelijkbare wijkaanpak vaak krachtwijk genoemd.

Toepassing

De term wordt gebruikt in beleidscontexten rondom wijkverbetering en integrale aanpak.

• Toekenning van extra middelen en subsidie aan geselecteerde wijken.
• Opzetten van projecten gericht op wonen, veiligheid, buurtbudgetten en integratie.
• Communicatie- en beleidskader voor samenwerking tussen overheid, woningcorporaties en bewoners.
• Soms ingezet als label voor een reeks gecoördineerde renovatie- en sociale projecten (Vogelaarwijken).

Aandachtspunten

• Politieke lading: de term wordt als eufemistisch of zelfs ridicule bestempeld en kan weerstand oproepen.
• Financieringsrisico: bijdragen kunnen bevroren raken bij vragen over rechtmatigheid van subsidies.
• Investeringen liepen terug door economische crisis en terughoudendheid van woningcorporaties.
• Effectiviteit: een SCP-rapport wees uit dat ruim 1 miljard euro investeringen weinig onderscheidend positieve effecten had vergeleken met andere probleemwijken.
• Programmawijzigingen: specifieke wijkaanpakken zijn stopgezet of aangepast door kabinetsbeslissingen (bijv. stopzetting van de Vogelaarwijken in 2011).

Evolutie / geschiedenis

• 2007: Minister Ella Vogelaar gebruikte de term voor circa veertig wijken die een opknapbeurt nodig zouden hebben.
• Vanaf eind jaren 2000: discussie over omvang en rechtmatigheid van bijdragen, met bevriezing door onderzoeken vanuit Europa.
• 2011: het kabinet Rutte I zette de specifieke aanpak voor de veertig Vogelaarwijken stop; lopende projecten werden wel afgerond.
• 2013: rapportage van het SCP concludeerde dat de extra investeringen geen onderscheidend gunstig effect hadden.
• 2019: oprichting van het Wijkbedrijf markeert een verschuiving naar initiatieven voor, door en van wijkbewoners.

Financiering

• Jaarlijkse extra investering: circa 250 miljoen euro in de prachtwijken.
• Tot 2013 werd in totaal ruim 1 miljard euro in deze wijken gestoken, zonder aantoonbaar onderscheidend effect volgens het SCP.

Verschil met krachtwijk

• Begripsgebruik: prachtwijk en krachtwijk verwijzen naar dezelfde idee van gerichte wijkaanpak; 'krachtwijk' is later in gebruik genomen omdat 'prachtwijk' als contradictorisch en omstreden werd ervaren.