Wonen werken natuur ontspanning

Betekenis

Wonen werken natuur ontspanning beschrijft het samenbrengen van wonen, werken, natuur en recreatie in dezelfde leefomgeving in plaats van deze functies op aparte locaties te plaatsen. Historisch leidde scheiding van functies tot slaapsteden, toegenomen woon‑werkverkeer en vereenzaming; bundeling daarentegen vergroot de leefruimte en maakt het eenvoudiger om snel afstand te nemen van een activiteit.

Toepassing

De benadering richt zich op herinrichting en planning van woongebieden zodat verschillende activiteiten dicht bij elkaar voorkomen.

• Herintroduceren van winkels, uitgaansleven en sportvoorzieningen in woonwijken.
• Inrichten van kleine groenvoorzieningen of parkjes binnen de woonomgeving.
• Faciliteren van thuiswerken gecombineerd met nabijgelegen voorzieningen.
• Verminderen van pendelbehoefte door functies te mengen.

Aandachtspunten

• Investeer in lokale werkplekken of geschikte thuiswerkruimtes; thuiswerken is vaak haalbaar maar niet altijd fulltime.
• Houd rekening met nadelen van thuiswerken: gebrek aan fysieke werkruimte, afleiding door huisgenoten en moeilijke aansturing door managers.
• Voorzie recreatieve en sociale voorzieningen; lockdowns tonen dat mensen snel uitgaans- en sportvoorzieningen missen.
• Voorkom sociale uitsluiting en vereenzaming door functies te mengen en lokale ontmoetingsplekken te creëren.
• Zorg dat natuur en ontspanning niet te ver van woongebieden liggen om toevlucht tot natuur als enige optie te vermijden.

Historiek / achtergrond

• Langs geometrische en beleidsmatige lijnen werden wonen, werken en ontspanning lange tijd gescheiden, wat resulteerde in bedrijventerreinen, winkelcentra en woonwijken die 's nachts doodstil liggen.
• Architecten en grootstedelijke plannen (bijvoorbeeld Siegfried Nassuth en het ontwerp van delen van de Bijlmer) en beleid zoals het overloopbeleid uit 1964 en de aanwijzing van groeikernen tussen 1965 en 1980 droegen bij aan suburbanisatie en het ontstaan van slaapsteden.
• Dit beleid leidde tot het zogenoemde donut-effect: meer welgestelden verlaten de stad terwijl minder draagkrachtigen achterblijven.
• De coronapandemie (2020–2021) maakte duidelijk dat thuiswerken voor veel mensen gedeeltelijk mogelijk is, maar ook tekortkomingen en gemis aan sociale en recreatieve functies blootlegde.

Kritische noten

• Er bestaan tegengestelde visies over bouwen in groenland; sommige milieubewegingen verzetten zich tegen uitbreiding in agrarisch gebied.
• Een suggestie die in debatten voorkomt is om delen van agrarische grond om te vormen naar een combinatie van natuur, wonen, werken en ontspanning; in het genoemde debat wordt aangegeven dat circa 66% van de Nederlandse oppervlakte (excl. water) agrarisch is.
• Bij transformatie van landbouwgrond moeten sociale gevolgen zoals verlies van banen en behoefte aan herplaatsing van getroffen beroepsgroepen worden meegenomen.