Raveelbalk

Betekenis

Een raveelbalk is een balk die deel uitmaakt van een raveling (een opening in een vloer voor bijvoorbeeld een trapgat of schoorsteen) en kan zowel de doorgaande hoofdbalk als de dwarsbalk aanduiden. De term wordt onduidelijk en wisselend gebruikt: in veel bronnen betekent raveelbalk de doorgaande hoofdbalk, maar bouwhistorici noemen vaak juist de dwarsbalk raveelbalk.

Toepassing

Raveelbalken komen voor bij openingen in vloeren (ravelingen).

• Dragen krachten rond een trapgat of schoorsteen wanneer doorgaande balken ontbreken.
• Fungeren als hoofdondersteuning indien ze de doorgaande hoofdbalk vormen.
• Fungeren als dwarsbalk (raveelhout) wanneer ze dwars op de hoofdbalk staan; bij metaal heet dat raveelijzer.
• Worden in bouwhistorisch onderzoek vaak toegepast of genoemd als aanduiding voor dwarsbalken.

Aandachtspunten

• Raveelbalken worden soms zwaarder uitgevoerd omdat het ontbreken van een deel van de doorgaande balken hogere krachten oplevert.
• Wanneer verhoging van de balk niet mogelijk is, wordt de balk dikker uitgevoerd of worden twee balken aan elkaar gelijmd en geschroefd om samen één dikkere raveelbalk te vormen.
• De term is terminologisch ambigu: soms wordt met raveelbalk de hoofdbalk bedoeld, soms de dwarsbalk; deze terminologische variatie moet bij communicatie en documentatie worden meegenomen.
• De hoofdbalk die door de opening is onderbroken vormt twee staartbalken, ook wel kreupele balken genoemd.
• Als het raveelhout uit metaal bestaat, heet dit raveelijzer.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Hout is de gebruikelijke materiaalkeuze voor raveelbalken en raveelhout.
• Bij grote belastingen of grote openingen worden balken soms samen verlijmd en vastgeschroefd om een grotere doorsnede en stijfheid te verkrijgen.
• Raveelhout kan in metaal uitgevoerd zijn; dat wordt aangeduid als raveelijzer.

Verschil met raveelhout

• Raveelbalk: in veel teksten de doorgaande hoofdbalk bij een raveling, of: volgens andere bronnen - de dwarsbalk.
• Raveelhout: de balk die dwars op de raveelbalk staat; bij metalen uitvoering heet deze raveelijzer.

Herkomst en terminologie

• Het woord raveel is afgeleid van het Middelnederlandse rave (plank, balk, bint).
• Verschillende bronnen noemen de term wisselend; oudere handboeken en bouwhistorische werken gebruiken soms andere aanduidingen (bijv. ravelingrib voor dwarsbalk).
• Taalvarianten: Engels: trimmer joist / trimming joist (voor doorgaande hoofdbalk), header joist (voor dwarsbalk); Duits - die Wechselbalken (term wordt daar ook onduidelijk gebruikt); Frans - chevron / chevêtre.