Rijpheid

Betekenis

Rijpheid geeft aan in hoeverre beton is uitgehard door de combinatie van temperatuur en verhardingstijd te kwantificeren. De gewogen rijpheid past wegingsfactoren toe en wordt gebruikt als indicatie voor de ontwikkeling van de druksterkte, waarbij "gelijke gewogen rijpheid = gelijke sterkte".

Toepassing

Rijpheid wordt toegepast om het moment te bepalen waarop jonge beton de vereiste druksterkte bereikt.

• Bepalen van het ontkistingstijdstip of het belasten van elements.
• Vergelijken van gemeten rijpheid met de ijkgrafiek van een betonmengsel.
• Meten van temperatuursontwikkeling op de bouwplaats met een thermokoppel.
• Beoordelen van maatregelen zoals verwarmde kisten of gebruik van hulpstoffen om vroegtijdig ontkisten mogelijk te maken.
• Inregelen en controleren van sterkteontwikkeling bij prefabricage en gietbouw.

Aandachtspunten

• Houd rekening met de invloed van de soort bindmiddel (C-waarde), de water‑cementfactor en gebruikte hulpstoffen op de rijpheid en sterkteontwikkeling.
• Vergeet niet dat vulstoffen en toeslagmaterialen ook de temperatuursontwikkeling en sterkteontwikkeling beïnvloeden.
• Realiseer dat hogere temperaturen de sterktevorming versnellen; winst is afhankelijk van tijd én temperatuur ("tijd + temperatuur = druksterkte").
• Voor betrouwbare toepassing zijn de C‑waarde van het cement en de ijkgrafiek van het gebruikte betonmengsel nodig, doorgaans geleverd door de betonleverancier.
• Gebruik gestandaardiseerde methodes en apparatuur om meetresultaten te interpreteren.

Methodes om gewogen rijpheid te bepalen

Er bestaan verschillende methodes om de gewogen rijpheid te bepalen; bekende methodes zijn:

• de methode van Saul,
• de methode van Papadakis en Bresson,
• de methode De Vree.

De norm NEN 5970 behandelt de bepaling van de druksterkte‑ontwikkeling van jong beton op basis van de gewogen rijpheid en maakt gebruik van de methode De Vree; de norm beschrijft ook de wijze voor het bepalen van de C‑waarde van het bindmiddel en de ijklijn van het betonmengsel.

Uitvoering / meting

• Temperatuurmetingen in het verhardende beton worden op de bouwplaats vaak verricht met thermokoppels.
• Er bestaat speciale apparatuur die gewogen rijpheid berekent, bijvoorbeeld systemen als de MCR‑21.
• De gebruiker heeft gewoonlijk twee gegevens nodig: de C‑waarde van het cement en de ijkgrafiek (relatie rijpheid‑druksterkte) van het gebruikte betonmengsel.

Voorbeeldberekening (kort)

• Gewogen rijpheid wordt uitgedrukt in eenheid Celsius‑uur (Ch).
• Bij een voorbeeld in de literatuur is voor een C‑waarde van 1,45 en een temperatuur van 15 °C een rijpheidwaarde van 17,9 aangegeven.
• De berekening van de gewogen rijpheid gebeurt cumulatief: voor elk tijdsinterval wordt de rijpheid bij de betreffende temperatuur bepaald en opgeteld om de totale Rg te verkrijgen.