Rolstoep

Betekenis

Een rolstoep heeft twee uiteenlopende betekenissen. Ten eerste een rollend trottoir: een horizontale lopende band waarmee wandelaars over grotere afstanden worden verplaatst zonder te hoeven lopen. Ten tweede een architectonische rolstoep: een trottoir of gevelvoet waarbij de gevel onderaan in een holle boog uitzwenkt, vaak met een naar de straat glooiende overgang.

Toepassing

Rolstoepen komen in twee verschillende contexten voor.

• Gebruik als rollend trottoir: inzetten op luchthavens en metrostations om reizigers en bagage horizontaal te verplaatsen (voorbeeldlocaties: Schiphol, Parijse metro).
• Gebruik als glooiende gevelvoet: voorkomen bij oudere panden met een holle, naar de straat uitlopende stoepconstructie.
• Plaatsing tussen delen van een gebouw: als transportmiddel over grotere horizontale afstanden.

Aandachtspunten

• Onduidelijkheid over functie: de historische bedoeling van de glooiende gevelvoet is vaak niet eenduidig vast te stellen.
• Privacy: kan bedoeld zijn "tegen horen en zien" zodat voorbijgangers niet vlak langs ramen lopen en niet ongemerkt naar binnen kunnen gluren of luisteren.
• Waterafvoer: kan dienen om hemelwater van de gevel en fundering af te leiden, vergelijkbaar met een waterlijst; sommige voorbeelden hebben een open goot voor snelle afvoer.
• Functionele hypothesen minder waarschijnlijk: ter verhoging van draagkracht van fundering, tegen wildplassen, tegen parkeren van rijtuigen of als bleekplaats voor was worden in de praktijk als onwaarschijnlijk beschouwd.
• Constructieve wijzigingen: bij sommige gebouwen blijkt de holle stoep later aangebracht te zijn en kan aanvullende detaillering (bijv. vuldop) wijzen op latere aanpassingen.

Doelstellingen en historische verklaringen

• Privacy en zichtbeperking: voorkomen dat passanten dicht langs ramen lopen of gesprekken kunnen horen.
• Voorkomen van plaatsing van goederen tegen gevel: verminderen van obstructie en behoud van het aanzien van representatieve voorgevels.
• Afvoer van hemelwater: de helling en open goten bij sommige rolstoepen leiden water snel van de gevel weg, mede door lokale afwateringsstructuren.

Voorbeelden

• Noordeinde 10, Monnickendam: rolstoep aanwezig; bouwjaar 1660 genoemd.
• Noordeinde 24, Monnickendam: rolstoep met zichtbare open goot die snel hemelwater afvoert; bij latere reparatie bleek de holle stoep mogelijk later te zijn aangemetseld.
• Lokale bijzonderheden: bij Noordeinde 10 is een vuldop in de zijkant van de rolstoep aanwezig die gebruikt werd bij het vullen van een olietank; de tank zelf lag in de tuin achter het pand.