Ruit

Betekenis

Een ruit is in de bouwcontext een afzonderlijk stuk vensterglas of glazen plaat binnen een raam of deuropening. Daarnaast is een ruit een meetkundige figuur met vier even lange zijden en paarsgewijs evenwijdige lijnen, waarbij de hoeken geen 90 graden zijn.

Toepassing

De term wordt zowel voor bouwelementen als in de meetkunde gebruikt.

• Als vensterglas: in ramen en deuren als individuele glasplaat.
• In glas-in-loodconstructies: kleine ruiten werden traditioneel in patronen toegepast.
• In bouwkundige beschrijvingen: aanduiding van afzonderlijke glaspartijen binnen een kozijn.
• In tekeningen en geometrische beschrijvingen: aanduiding van een rombusvorm.

Aandachtspunten

• Traditioneel waren ruiten klein (ongeveer 9 tot 12 cm) en werden ze vaak in glas-in-lood verwerkt.
• Vensterglas werd oorspronkelijk als ronde schijf geblazen; ruiten werden daaruit gesneden, met vaak een zichtbaar aanhechtingspunt van de blaaspijp.
• Door verbeterde fabricagetechnieken konden later grotere ruiten vervaardigd worden.
• Kleur in glas ontstaat door toevoeging van metalen aan het smeltmengsel.

Fabricage en historiek

• Oorspronkelijke productie: vensterglas werd geblazen als een ronde glasplaat (glaspunt) en vervolgens in ruitvormen gesneden om materiaalverlies te minimaliseren.
• Samenstelling smeltmengsel: kalk, potas of soda en zuiver wit zand; smelten gebeurde bij circa 1100 °C.
• Brandstof: voor traditionele ovens werd beukenhout gebruikt; glasblazerijen verplaatsten zich regelmatig na uitputting van de lokale brandstofvoorraad.
• Na de 16e eeuw verschoof de productie naar voornamelijk rechthoekige ruiten door verbeterde productiemethoden.

Meetkundige ruit

• Definitie: vier zijden van gelijke lengte met paarsgewijs evenwijdige lijnen en hoeken die niet recht zijn; beeldend ook omschreven als een "vierkant dat een beetje omgevallen is".
• Engelse termen uit gebruik: rhombus, lozenge.