Schetsontwerp

Betekenis

Het schetsontwerp geeft de eerste concrete vertaling van de programmapunten in visuele voorstellen; het definieert de hoofdvorm, de hoofdindeling en de grove ruimtelijke opzet. Daardoor ontstaat een praatplaatje waarmee architect en opdrachtgever mogelijkheden, beperkingen en keuzes kunnen bespreken en afstemmen.

Toepassing

Het schetsontwerp wordt ingezet als beginfase van het ontwerptraject om richting te geven en keuzes te toetsen.

• Visualiseren van de wensen van de opdrachtgever (bijv. via moodboard of programma van eisen).
• Verkennen van varianten en oplossingsrichtingen (variantenstudie).
• Vastleggen van hoofdindeling, bouwvolume en hoofddraagconstructie.
• Bepalen van ruimtelijke inpassing, oriëntatie en omgevingsfactoren.
• Voorbereiden van overleg met gemeente of andere belanghebbenden.

Aandachtspunten

• Volg een gesprek met de architect en een quick scan van mogelijke opties als uitgangspunt.
• Gebruik handmatige schetsen voor snelle, vrije verkenning; 3D of animatie kan aanvullend inzicht geven.
• Controleer ruimtelijke plannen, bestemmingsvoorschriften en welstandscriteria vroeg in de fase.
• Houd rekening met perceelsmogelijkheden en -beperkingen (oriëntatie, maximale hoogte, bebouwingscapaciteit).
• Gebruik de fase om het programma van eisen en eventuele duurzaamheidseisen bij te stellen.

Uitvoering

De fase volgt meestal op de projectkickoff en omvat gesprekken en analyses om varianten te genereren en af te wegen.

• Voer een gedegen gesprek met de opdrachtgever om wensen en prioriteiten te achterhalen.
• Maak een quick scan van mogelijke oplossingsrichtingen en een globale variantenstudie.
• Organiseer bij omvangrijke projecten eventueel een workshop met belanghebbenden om wensen en beslissers te identificeren.
• Bespreek vroegtijdig het concept met gemeentelijke instanties indien situatie of opstelling daar aanleiding toe geeft.
• Na goedkeuring door de opdrachtgever start het Voorlopig Ontwerp (VO-/Voorontwerpfase).

Inhoud van het schetsontwerp

• Hoofdvorm en bouwvolume: grove afmetingen.
• Hoofdindeling en plattegronden: gevelaanzichten.
• Hoofddraagconstructie en functionele relaties tussen ruimtes.
• Omgevingsfactoren en situering van het perceel.
• Mogelijkheden en beperkingen van het perceel (oriëntatie, hoogte, bebouwingscapaciteit).
• Overwegingen rond wet- en regelgeving, ruimtelijke plannen en welstandscriteria.
• Globaal financieel plaatje, visie op materialen, kleuren en eventueel duurzaamheidseisen.

Relatie met andere fasen en termen

• Structuurontwerp: term die bij grotere projecten wordt gebruikt wanneer veel factoren en belanghebbenden meespelen.
• SO-fase: afkorting voor schetsontwerp/structuurontwerpfase.
• Voorlopig Ontwerp / Voorontwerp (VO-fase): de volgende ontwerpfase waarin beslissingen uit het schetsontwerp worden uitgewerkt en geconsolideerd.
• Variantenstudie en prijsvraag: kunnen aanvangspunten zijn voor het schetsontwerp, vooral bij nadruk op visie in plaats van uitgewerkt ontwerp.