Schokbeton

Schokbeton is beton dat tijdens het harden aan schokken wordt blootgesteld zodat het compacter wordt en een gladder oppervlak krijgt.

Betekenis

Schokbeton is beton dat tijdens het uitharden in mallen aan verticale schokken wordt blootgesteld, waardoor de specie verdicht en het materiaal compacter wordt met een gladder oppervlak; het schokken is later grotendeels vervangen door trillen.

Toepassing

Schokbeton werd toegepast als prefab betonelement voor gebouwen en constructiedelen.

Gebruikt voor schuren en prefab-elementen in de drooggelegde Noordoostpolder.
Toegepast in bouwdelen en elementen tot ver in de jaren tachtig.
Commerciële productie en levering door gespecialiseerde betonbedrijven.

Aandachtspunten

Schokken verdicht de natte specie mechanisch door verticale beweging van de mal.
Het proces levert een gladder oppervlak en maakt snel gebruik van het element mogelijk.
Het procedé was arbeidsintensief en is later verdrongen door nieuwe productietechnieken (trillen).
Octrooien of productiebeperkingen konden het gebruik van het schokproces beperken voor andere producenten.

Werking / productie

Samenstelling: vochtig mengsel van zand, cement en fijn grind.
Productieproces: het mengsel wordt in mallen geplaatst; door de mal verticaal heen en weer te bewegen wordt het beton samengedrukt en verdicht.
Effect: door de mechanische verdichting ontstaat een compacter element met een glad oppervlak en relatief snelle uitharding voor gebruik.

Historie

Toevallige ontdekking door betonwerker Gerrit Lieve (1888–1944) die merkte dat tijdens transport het beton door schokken al uithardde.
In 1932 startte hij met compagnon Matthijs Leeuwrik (1900–1980) het bedrijf N.V. Schokbeton; het octrooi werd verleend onder nr. 36029.
Interesse in het Zwijndrechtse product nam toe; vergelijkbare hardbetonproducten werden later ook door andere bedrijven gemaakt, soms zonder schokken vanwege het octrooi.
Elementen van schokbeton bleven toegepast worden tot ver in de jaren tachtig, waarna trillen en andere technieken het proces grotendeels vervingen.

Materialen / uitvoeringsvormen

Typische samenstelling bestaat uit zand, cement en fijn grind (granietgruisbeton wordt in voorbeelden genoemd).
Vorm: prefab-elementen geproduceerd in mallen en later ingebouwd op de bouwplaats.

Voorbeelden / namen

Schokbeton Saramac is een internationaal bedrijf voor betonproducten met hoofdkantoor in Québec (Canada).