Schoonbeton

Betekenis

Schoonbeton is beton waarvan het oppervlak zichtbaar blijft en waarvoor vooraf expliciete eisen aan de esthetische kwaliteit zijn gesteld. Het betreft meestal in het werk gestort beton; onzorgvuldigheden in bekisting en storten blijven zichtbaar en reparatie van tekortkomingen is vrijwel niet mogelijk.

Toepassing

Schoonbeton wordt toegepast waar het betonoppervlak deel uitmaakt van het zicht en van architectonische kwaliteit moet zijn.

• In het werk gestort beton voor zichtbare constructie- en afwerkingsdelen.
• Geprefabriceerde betonelementen met esthetische eisen.
• Projecten met grafische toevoegingen zoals fotobeton of vectogramm.
• Waar kleur, textuur of speciale toeslagmaterialen deel uitmaken van het ontwerp.

Aandachtspunten

• Besteed veel aandacht aan bekisting en storten; fouten blijven zichtbaar.
• Voer een werkplan uit dat de gewenste kenmerken bepaalt en de productiemethode en type bekisting vastlegt.
• Houd rekening met beperkte herstelmogelijkheden; alleen nauwkeurig werk levert het gewenste resultaat.
• Kies pigmenten en toevoegingen conform het beoogde uiterlijk; voor blijvend wit beton wordt bijvoorbeeld circa 3% titaniumoxide toegevoegd.
• Onderscheid tussen textuur (fijne, tweedimensionale structuren) en profilering (grotere, driedimensionale structuren).

Typen

Er zijn vier hoofdtypen schoonbeton:

• Type I: onbewerkt, glad.
• Type II: onbewerkt, met structuur.
• Type III: bewerkt.
• Type IV: niet-bekiste oppervlakken.

Daarnaast bestaat een classificatie met klassen:

• Klasse B1: niet-geprofileerd bekist oppervlak, zonder verdere bewerking, van in het werk gestort beton of van een geprefabriceerd betonelement (met verschillende eisen voor maatafwijkingen en scheuren tussen civiele en niet-civiele werken).
• Klasse B2: niet-geprofileerd bekist oppervlak, zonder verdere bewerking, van een geprefabriceerd betonelement.
• Klasse B9: betonoppervlak dat niet tot B1 of B2 behoort.

Kleur en toevoegingen

• Onderverdeling naar kleur: grijs, wit, of gekleurd op basis van wit of grijs cement met pigmenten.
• Toevoegingen voor esthetiek kunnen onder meer zijn:
  • Schelpen: na schuren en polijsten ontstaan ringvormige koraaleilandjes.
  • Glasscherven of glasbrokken: gepolijst oppervlak met eigen dynamiek.
  • Zwarte glimmer of glanskies: na zuren ontstaat een donker glimmend antraciet oppervlak.
  • Polystyreen "schelpen": oplossen/verwijderen na verharding geeft een sponsachtig uiterlijk.
  • Wilgentakken: geven specifieke natuurlijke patronen door de interactie met het beton.

Werkplan

• Geef in het werkplan welke kenmerken het schoonbeton moet hebben, omdat dit het uiterlijk bepaalt.
• Bepaal op basis van die kenmerken de productiemethode en het type bekisting.
• Leg vast of en welke grafische toevoegingen of speciale bewerkingen gewenst zijn.

Verschil met 'vuilwerk'

Betonsteen dat niet als schoonbeton wordt beschouwd, wordt soms aangeduid als "vuilwerk".