Spiegel

Betekenis

Een spiegel is doorgaans een ruit waarachter een spiegelend oppervlak is aangebracht, of een spiegelend oppervlak op zich; dat oppervlak kan ook licht bollend zijn. In bouwkundige context heeft het woord meerdere betekenissen, onder meer een omlijst veld op een dakvlak of vloer, een spiegelende houtstraal in houtbewerking, en diverse specifieke onderdelen zoals een spiegelstuk of het plateau van een vlakspoeler-toilet. De term is etymologisch afgeleid van middeleeuws-Latijn speglum en het klassieke Latijnse speculum, van specere (zien, bekijken).

Toepassing

De term "spiegel" wordt in verschillende bouwsituaties gebruikt:

• Als gebruiksvoorwerp in interieurafwerking (glazen ruit met reflecterende laag).
• Als vlak of veld in een omlijsting op daken, ribbenvloeren en bij spiegelgewelven.
• Als geglazuurd pannenvlak in combinatie met rieten daken.
• Als aanduiding voor spiegelende houtstralen (mergstralen) in radiaal of kwartiers gezaagd hout, bijvoorbeeld eiken.
• Als benaming voor specifieke onderdelen zoals spiegelstuk, boomspiegel, plateau van een vlakspoeler en de achtersteven van een schip.
• Voor spiegelende wateroppervlakken als reflecterend element.

Aandachtspunten

• Gebruik geglazuurde pannen waar vuil en algenbesmetting moet worden beperkt; deze pannen zijn minder vatbaar voor vervuiling.
• Beperk condensatie door adequate ventilatie, zeker boven hooizolders om nat hooi en schimmelvorming te vermijden.
• Pas materiaal- en detailleringkeuze aan op functionele eisen: pannenvlakken kunnen dienen om regenwater op te vangen en zijn vaak gekoppeld aan goten en waterputten.
• Houd rekening met historische en esthetische aspecten; spiegelvlakken op daken konden een statussymbool vormen en beïnvloeden het uiterlijk van een boerderij of woning.

Varianten / betekenissen

• Spiegelende ruit: een ruit met een achterliggende reflecterende laag.
• Veld in een omlijsting: een vlak dat door omlijsting wordt ingesloten, bijvoorbeeld bij spiegelgewelven of als pannenvlak in een rieten dak.
• Spiegelende houtstraal (mergstraal): de zichtbaar spiegelende delen in radiaal-gezaagd hout, vaak genoemd bij eikenhout.
• Spiegelstuk: specifiek onderdeel aangeduid als spiegel in bepaalde bouwdetails.
• Spiegel als plateau van een vlakspoeler-toilet: het vlak dat het toiletplateau vormt.
• Boomspiegel: de benaming voor de directe omgeving rond een boom (termgebruik zoals vermeld).
• Achtersteven schip: de spiegel aan de achterzijde van een schip (termgebruik zoals vermeld).

Zie ook: reflectie-absorptie-transmissie.