Spitsen natuursteen

Spitsen natuursteen is het ruimen van bruut natuursteen met een moker en een puntijzer tot een egaler oppervlak.

Betekenis

Spitsen is een natuursteenbewerking waarbij met een moker en een puntijzer (spitsijzer) bruut, grof bewerkt natuursteen wordt geruimd naar een egaler vlak. Ruimen betreft het grof egaliseren van het oppervlak; de techniek beïnvloedt sterk het uiteindelijke uiterlijk van het werk.

Toepassing

Spitsen wordt toegepast bij het bewerken van bruut natuursteen om het oppervlak te egaliseren en een bewerkbare afwerking te verkrijgen.

Richting van de slagen kan in één richting of in meerdere richtingen worden uitgevoerd.
Aantal slagen bepaalt of het oppervlak meer of minder ruw wordt.
Stand van de beitel resulteert in een spoor of in prikwerk.
Verdeling van de slagen bepaalt of het werk geribd, gebikt of in een patroon (bijv. waaiervormig) verschijnt.

Aandachtspunten

Gebruik van gereedschap: de bewerking gebeurt met een moker en een puntijzer (spitsijzer).
Stand van de beitel: wanneer de beitel uit de steen wordt geslagen ontstaat een spoor; bij recht in slaan spreekt men van prikwerk.
Ruwheid: meer slagen maken het oppervlak ruw(er), minder slagen maken het oppervlak fijner.
Verdelingspatroon: doorlopende sporen geven een geribd uiterlijk; regelmatig verdeelde slagen zonder in elkaars verlengde geven een gebikt uiterlijk; soms zijn sporen in patronen aangebracht (bijv. waaiervormig).
Terminologie: in het Engels wordt spitsen aangeduid als "to pitch"; het spitsijzer wordt ook wel "pitcher" of "pitching tool" genoemd.

Uitvoering

Ruimen gebeurt door met het spitsijzer te slaan met een moker en zodoende materiaal van het oppervlak te verwijderen.
Men kan in één richting werken of meerdere slagrichtingen combineren om verschillende texturen en oppervlakteeigenschappen te verkrijgen.
De beitelstand en de wijze van slaan (uit de steen slaan versus recht inslaan) bepalen of sporen of prikken zichtbaar blijven op het oppervlak.

Terminologie

Ruimen: het bewerken van bruut, grof bewerkt natuursteen naar een egaler vlak.
Spitsijzer: het puntijzer dat bij het spitsen wordt gebruikt (Engels: pitcher, pitching tool).
Spoor: markering die ontstaat wanneer de beitel uit de steen wordt geslagen.
Prikwerk: markering die ontstaat wanneer de beitel recht in de steen wordt geslagen.
Geribd: doorlopende sporen over het vlak.
Gebikt: sporen die regelmatig verdeeld zijn over het vlak zonder in elkaars verlengde te liggen.
Patroon (bijv. waaiervormig): sporen die in een beoogd motief zijn aangebracht.