Steensmuur

Betekenis

Een steensmuur is een muur die de dikte heeft van de lengte van de steen (de strek), ongeveer 210 mm. Steensmuren werden traditioneel als dragende buitenmuren zonder spouw en als scheidingsmuren tussen woningen toegepast.

Toepassing

De steensmuur komt voor in zowel historische als hedendaagse geveloplossingen.

• Als dragende buitenmuur zonder spouw en als muur tussen woningen.
• Als buitenspouwblad in een spouwmuur, waarbij het steens buitenspouwblad vaak wordt gekozen om stabiliteits- en bouwfysische redenen in plaats van een halfsteens spouwmuur.
• In gevels waar esthetisch met baksteenmetselwerk en expressieve vormgeving gewenst is.

Aandachtspunten

• Rekening houden met zwaardere funderingsbelasting bij dikkere buitenbladen en balkons.
• Balkonoplegging kan op steensmetselwerk steunen, maar vraagt extra ondersteuning aan de buitenzijde voor buiging.
• Spouwankers zijn veelal niet nodig; bij verdiepingsovergangen volstaat doorgaans één anker van diameter 8 mm per strekkende meter.
• Meer metselwerk kan leiden tot meer werktijd en verlet, hoewel andere werkzaamheden (spouwankers, dilataties) wegvallen.

Voordelen

• Uitzonderlijk lange levensduur van de gevel; de levensduur wordt bepaald door het metselwerk in plaats van stalen constructieve voorzieningen.
• Vereenvoudigde uitvoering van de gevel met lager risico op faalkosten.
• Veel minder staal in de gevel.
• Het steens buitenblad neemt de windbelasting volledig op; samenwerking met het binnenspouwblad is niet nodig.
• Geen constructieve lineaire koudebruggen.
• Een balkon kan op het steensmetselwerk steunen, waardoor bepaalde verankeringen met thermische onderbreking overbodig worden.
• Gebouw eenvoudiger goed te isoleren; zeer dikke isolatiepakketten zijn beter mogelijk.
• Reductie van de waterbelasting in de spouw doordat water door het dikkere steensmuur buitenblad moet dringen.
• Minder verticale dilataties en geen horizontale dilataties nodig (door dikker buitenblad circa de helft minder verticale dilataties).
• Horizontale geveldragers zijn niet meer nodig; wel aandacht voor uitzetting bij balkons en kozijnen.
• Verbetering van de materiaalketengebonden milieuprestatie (MPG) door lange gebouwlevensduur.
• Meer esthetische en decoratieve mogelijkheden in baksteenmetselwerk; expressieve vormgeving mogelijk.

Nadelen

• Mogelijk een paar procent hogere bouwkosten door meer fundering en meer metselwerk, al kunnen besparingen ontstaan door wegvallende spouwankers en minder dilataties.
• Iets ongunstiger verhouding bruto vloeroppervlakte en gebruiksoppervlakte (BVO/GO); voorbeeldbij een tussenwoning circa 2%.
• Meer metselwerk kan leiden tot meer verlet gerelateerde bouwwerkzaamheden, hoewel eveneens arbeidsintensieve details zoals spouwankers uitgevoerd moeten worden.

Varianten en metselverbanden

Steensmuren kunnen in verschillende metselverbanden worden uitgevoerd:

• Staand verband: afwisselende lagen koppen en strekken; strekken boven elkaar en koppen boven elkaar (ziegel).
• Kruisverband: lagen koppen en strekken boven elkaar waarbij strekken steeds een kop verspringt.
• Halfsteenverband: genoemd als mogelijke uitvoering.
• Koppen- of patijtsverband: genoemd als mogelijke uitvoering.

Zie ook halfsteensmuur, klampmuur en schema metselverbanden.