Structuralisme

Structuralisme (1959–1990) is een architectuurstroming die gebouwen opbouwt uit herhaalde basiseenheden, vaak kubusvormig, met aandacht voor sociale interactie.

Betekenis

Het Structuralisme is architectuur die uit een verzameling kleine, herhaalde eenheden bestaat en vaak resulteert in een sculpturale samenstelling. Daarbij spelen menselijke maat, gemeenschappelijke ruimten en flexibiliteit een centrale rol.

Toepassing

Het Structuralisme komt vooral voor in woningbouw en experimentele woongemeenschappen.

  • Ontwerpen van (meervoudige) wooncomplexen met herhaalde basiseenheden.
  • Casco-woningen die bewoners zelf kunnen invullen (Open Bouwen).
  • Woongemeenschappen met gedeelde voorzieningen en sociale ontmoeting.
  • Projecten met kubuswoningen, bolwoningen of paalwoningen als basiselementen.

Aandachtspunten

  • Vormgeven vanuit de menselijke maat door gebruik van kleinere basiseenheden.
  • Inbouwen van gemeenschappelijke ruimten om sociale contacten te bevorderen.
  • Voorzien in bewust niet-ingevulde ruimten voor toekomstige groei en veranderend gebruik.
  • Scheiden en schakelen van ruimtelijke en constructieve elementen moet duidelijk blijven.
  • Door energiebewust denken kan de constructie opnieuw binnen de gevels worden geplaatst.

Kenmerken

  • Verzet tegen de eenvormigheid en het gebrek aan menselijke maat van het Nieuwe Bouwen.
  • Mogelijkheden tot groei en flexibiliteit voor toekomstig hergebruik.
  • Herhaling van basiseenheden tot een zekere geometrische structuur.
  • Vrij en speels ontwerp van basiseenheden; vaak insnoeringen om bouwvolumes te breken.
  • Basiseenheden zijn vaak kubussen (soms gedraaid zoals bij kubuswoningen of als paalwoningen).
  • Gerichtheid op gemeenschappelijke ruimten en experimentele woonvormen.

Voorbeelden en context

  • In Nederland werd het Structuralisme ook aangeduid met "Forum"; de Forumarchitecten (onder wie Jaap Bakema, Aldo van Eyck en Herman Hertzberger) verzetten zich tegen de uniformiteit van het Nieuwe Bouwen.
  • Jaap Bakema en Aldo van Eyck waren betrokken bij Team 10; Aldo van Eyck haalde inspiratie uit Afrikaanse architectuur en had contacten met de Cobra-beweging.
  • Voorbeelden van structuralistische projecten zijn Centraal Wonen De Wandelmeent in Hilversum (1977) en experimentele typologieën zoals bolwoningen van Dries Kreijkamp en kubuswoningen.

Ook interessant

Kettingbeding Een kettingbeding is een clausule die verplichtingen van een eigenaar oplegt aan volgende eigenaars van een onroerend goed. Kettingbrug Een kettingbrug is een brug waarbij kettingen, kabels of touwen tussen de oevers meestal zowel de reling als de draagconstructie vormen. Keukeneiland Een keukeneiland is een in de keuken geplaatst eiland dat extra werk- en opbergruimte biedt en de ruimte ruimtelijker doet aanvoelen. Keuterij Een keuterij is een kleine boerderij, bewoond door een keuterboer met een klein stukje land, meestal in pacht.