Triplex, multiplex

Triplex of multiplex is een plaatmateriaal van drie of meer kruislings verlijmde fineerlagen dat stabiliteit biedt en kromtrekken voorkomt.

Betekenis

Triplex (ook vaak multiplex genoemd) is een plaatmateriaal opgebouwd uit drie of meer lagen fineer die kruislings op elkaar gelijmd zijn; doorgaans is ongeveer 5% lijm aanwezig. Het haaks verlijmen van de lagen geeft de plaat stabiliteit en voorkomt kromtrekken. De platen bestaan uit één of twee houtsoorten en hebben altijd een oneven aantal lagen zodat boven- en onderlaag in dezelfde lengterichting lopen.

Toepassing

Triplex wordt in veel verschillende toepassingen gebruikt.

  • Constructieve toepassingen: meestal naaldhouttriplex met vochtbestendige lijm wanneer de plaat gewicht moet dragen.
  • Niet-constructieve toepassingen: loofhouttriplex met vochtbestendige lijm voor wandbekleding en vergelijkbare toepassingen.
  • Decoratieve toepassingen: loofhouttriplex met formaldehydearme lijm voor zichtwerk.
  • Vooraf gegronde platen: multiplex gegrond die alleen nog afgeverfd hoeft te worden.
  • Watervast verlijmde platen (wbp): gebruikt waar hogere vochtbestendigheid gewenst is, al blijft de levensduur beperkt.

Aandachtspunten

  • Controleer de stempel op de plaat voor kwaliteit, normen, lijminformatie en productiedatum.
  • Kies houtsoort en lijmsoort specifiek op functie (constructief, niet-constructief, decoratief).
  • Oneven aantal lagen: boven- en onderlaag lopen in dezelfde lengterichting; dit beïnvloedt sterkte en afwerking.
  • Reken op een beperkte levensduur van watervast verlijmde multiplex: bij matig onderhoud ongeveer 10 jaar.

Eisen / regelgeving

  • Technische gegevens en classificatie van multiplex zijn vastgelegd in EN-636.

Materialen / uitvoeringsvormen

  • Naaldhouttriplex: geschikt voor dragende, constructieve toepassingen in combinatie met vochtbestendige lijm.
  • Loofhouttriplex: gebruikt voor niet-constructieve en decoratieve toepassingen; keuze lijm afhankelijk van emissie- en milieu-eisen.
  • Okoumé: veelgenoemde houtsoort voor bepaalde soorten multiplex.
  • Watervast verlijmd (wbp): voor verhoogde vochtbestendigheid.
  • Gegrond multiplex: platen die klaar zijn om te schilderen.

Terminologie

  • Strikt: triplex = drie lagen, multiplex = vijf of meer lagen. In de handel en op de werf worden beide namen vaak door elkaar gebruikt.
  • Sommige vakboeken (o.a. Jellema) spreken vooral of uitsluitend van "triplex" voor dit plaatmateriaal.

Gerelateerde termen

Betonplex Gelamineerde spant MDF

Ook interessant

Vuren Naaldhout van de fijnspar (Picea abies); na grenen een van de meest gebruikte bouwhoutsoorten. Wankant De wankant is de ruwe, niet gekantrechte of ronde zijde van hout dat uit ronde stammen of balken gezaagd of gehakt is. Wateren Wateren is het langdurig in water opslaan van hout of het natmaken van stenen vóór metselen. Waterhol Een waterhol is een halfronde sponning onder raamdorpels of afdekbanden die regenwater van de gevel afdrijft.