Uitlogen

Betekenis

Uitlogen is het langzaam oplossen in lucht of in water van stoffen die in vaste vorm gebonden zijn in (bouw)materialen. Daardoor kunnen onder meer metalen, zouten, siliconen en oliën uit constructiedelen vrijkomen en in het milieu terechtkomen.

Toepassing

Het verschijnsel komt voor in diverse bouwkundige en afval‑situaties.

• Bij lantaarnpalen en dakgoten: uitlogen van metalen zoals lood, koper en zink.
• Bij verduurzaamd hout: uitloging van zouten.
• Bij afdichtingsmateriaal: uitloging van siliconen en olie.
• Bij betonvloeren in stallen: uitlogen door voor beton agressieve stoffen in mest.
• Bij bouwmaterialen en afvalstoffen: mogelijke verspreiding van ongewenste stoffen naar bodem en oppervlakte‑ en grondwater.

Aandachtspunten

• Permeabiliteit van de constructie beïnvloedt uitloging: materialen waar water makkelijker indringt, logen meestal eerder uit.
• Uitloogproeven laten de maximale hoeveelheid van elke component die kan uitlogen bepalen.
• Uit meetgegevens kan het zuurneutraliserend vermogen van een materiaal worden berekend.
• Onder extreme omstandigheden of bij toevoeging van een loog kan uitloging versnellen of optreden waar dat normaal niet gebeurt.
• Door toevoeging van de juiste verhouding additief en cement kan een geproduceerd immobilisaat niet meer uitlogen of eroderen.

Uitloogproeven

• Diffusieproef: materiaal wordt een bepaalde tijd in aangezuurd water gebracht om diffusiegerelateerde uitloging te meten.
• Kolomproef: geschikt voor kleinkorrelige materialen; meet de hoeveelheid stof die uit het materiaal kan worden uitgespoeld.
• Resultaten van deze proeven geven de hoeveelheid van elke component die maximaal kan uitlogen.

Beheersing en gevolgen

• Uitloging kan leiden tot verontreiniging van bodem, oppervlaktewater en grondwater.
• Stabilisatie/immobilisatie door additieven en cement vermindert of voorkomt verdere uitloging en erosie van verontreinigde materialen.

Etymologie

Het woord "loog" verwijst oorspronkelijk naar een oplossing van soda en was in het Middelnederlands bekend als "zuiverend vocht"; het is verwant aan Latijn lavare en Grieks louein en heeft een geschiedenis die ook terug te vinden is in Scandinavische taalontwikkeling.