Venster

Betekenis

Een venster is een opening waardoor men kan zien wat aan de andere zijde ligt; in muren wordt in zo'n opening normaal een raam met glasruiten geplaatst. Naast het bieden van uitzicht en lichtinval beschermt een venster tegen weersinvloeden en stelt het gebruikers in staat ventilatie en zonnewarmte te benutten.

Toepassing

Vensters vervullen diverse functies in gebouwen.

• Zorgen voor natuurlijke lichtinval en uitzicht naar buiten.
• Bieden ventilatie en dragen bij tot het hygrometrisch evenwicht en een goede binnenluchtkwaliteit.
• Beschermen tegen regen, wind, koude, geluid en onbedoeld binnendringen (bijv. vogels).
• Leveren gratis zonnewarmte, vooral in de winter.
• Worden in muuropeningen meestal afgesloten met een raam en vensterglas.

Aandachtspunten

• Afwegen van soms tegenstrijdige functies zoals warmte-isolatie versus lichtinval en uitzicht.
• Waarborgen van water- en luchtdichtheid om bescherming tegen weer en wind te garanderen.
• Rekening houden met geluidsisolatie en inbraakbeveiliging zonder het uitzicht of de ventilatie onnodig te beperken.
• Beheren van inkijk en privacy, omdat vensters doorgaans ook zicht van buiten naar binnen toelaten.
• Doseren van licht volgens het ritme van de seizoenen voor een aangename binnenomgeving.

Soorten vensters

Er bestaan vele venstertypen en uitvoeringen; voorbeelden zijn:

• bandvenster (lintvenster)
• biforium (tweelicht zonder glas)
• bloemkozijn
• bolkozijn (tweelicht met glas)
• bovenlicht, dagvenster
• daklantaarn, daklicht, dakvenster
• draadglas
• draaikiepraam, draairaam, draaikiep/tuimelvenster
• drielicht, dubbeglas (dubbelglas), triple glas
• glas-in-loodvenster, gebrandschilderd glas
• hagioscoop (laagvenster), keldervenster
• kiepraam, klapraam (klepraam), kruisvenster
• lichtkoepel, lichtstraat, lichttunnel, lucarne
• oculus (oeil de boeuf, ossenoog)
• patrijspoort
• radvenster, roosvenster
• schuifraam (schuifvenster, schuifkozijn)
• vast raam (kan niet open)
• ventilatieluik
• vliesgevel, voorzetraam
• vele andere historisch en regionaal bepaalde typen (bijv. lancetvenster, empirevenster, serliana).

Herkomst van de term

Het woord venster is ontleend aan het Latijnse fenestra; mogelijk ging dit via het Etruskisch naar het Latijn. Het vervangen van een inheems woord voor "(klein) venster" hangt samen met vergelijkbare begrippen in Oudhoogduits, Oudengels en Gotisch en het Oudnoordse vindauga, waaruit ook het Engelse window is ontstaan.

Noot

De term wordt ook overdrachtelijk gebruikt, bijvoorbeeld als "venster" voor een bepaalde periode uit de geschiedenis. Zie verder bij raam en ruit voor verwante begrippen.