Weidevogels

Betekenis

Weidevogels zijn soorten die een weideachtige natuur waarderen en in zulke gebieden broeden, foerageren en hun jongen grootbrengen. Voorbeelden zijn grutto, kievit, tureluur, scholekster, kemphaan en veldleeuwerik; ook andere vogelsoorten gebruiken vergelijkbare habitats wanneer hun eigen leefomgeving beperkt is.

Toepassing

Weidevogels komen voor in weidegebieden en agrarische landschappen.

• Voorkomen in weilanden met geschikte broed- en foerageerplaatsen.
• Aanwezigheid op biologische melkveebedrijven en andere extensieve bedrijfsvormen.
• Gebruik van greppels, plasdras en kruidenrijke percelen als voedings- en schuilplaats.
• Bezetting van plekken waar struiken en enkele bomen voor beschutting zorgen.

Ideale habitat

De gedroomde leefomgeving voor weidevogels heeft de volgende kenmerken:

• Betrekkelijk vochtig, vooral in de lente; met natte greppels en bij voorkeur plasdras.
• Diverse grassen en een kruidenrijk, bloemenrijk grasland (boterbloemen, koekoeksbloemen, ratelaars, zwanenbloemen e.d.).
• Bloeiende planten die insecten aantrekken als voedsel voor kuikens.
• Struiken voor beschutting en enkele bomen voor schaduw en droge plekken.

Problemen in huidige weilanden

Veel huidige weilanden missen de eigenschappen die weidevogels nodig hebben:

• Omzetting van bloem- en kruidenrijk grasland naar monotone raaigras- en maisakkers.
• Verlies van kleinschalig landschap (boomgroepen, heggen, houtwallen, greppels) door ruilverkaveling.
• Verdwijning van gemengde bedrijfsvormen waardoor voedsel en broedmogelijkheden afnemen.
• Gebruik van pesticiden, meststoffen en herbiciden met directe en indirecte gevolgen zoals mislukte voortplanting, sterfte, minder voedsel en verminderde biodiversiteit.
• Te lage waterstand doordat weilanden het materieel van boeren moeten dragen.
• Te vroeg maaien dat eieren en jonge vogels vernietigt.
• Te weinig rust tijdens het broedseizoen (ongeveer een kleine maand) en voor jonge vogels (blijven ongeveer een maand nabij het nest).
• Eentonig raaigras zonder bloemen, waardoor jonge vogels kwetsbaarder zijn voor predatie en insecten als voedsel ontbreken.
• Ontbreken van schaduwplekken en verstoring door recreatie en stadsuitbreiding.
• Vervanging van zomergranen door wintergranen en maïs die nadelig is voor akkervogels.

Ondersteuning en subsidies

• Voor aankoop van geschikte grond zijn vaak subsidies beschikbaar van centrale of lokale overheden.
• Er bestaan fondsen zoals het Rijke Weide Vogelfonds die informatie en steun kunnen bieden.

Aandachtspunten

• Behoud of herstel van vochtige plekken (greppels, plasdras) vooral in de lente.
• Stimuleren van kruidenrijk en bloemrijk grasland in plaats van monoculturen.
• Vermijden van vroeg maaien tijdens het broedseizoen.
• Beperken van pesticide-, meststof- en herbicidegebruik om voedselbronnen en biodiversiteit te beschermen.
• Handhaven of heraanleggen van struiken, houtwallen en kleine bomen voor beschutting en schaduw.