Odeon

Een odeon is oorspronkelijk een overdekte muziekzaal of concertgebouw met zitplaatsen en een sterke muzikale focus.

Betekenis

Een odeon is een overdekte muziekzaal of concertgebouw, ingericht met banken of stoelen voor luisteraars. Het diende voor muzikale uitvoeringen, zang, voordrachten van gedichten en ook soms voor theater.

Toepassing

Odeons kwamen in verschillende periodes en vormen voor.

Als overdekte ruimtes voor muziek en zang in de klassieke Oudheid.
Als locaties voor voordrachten van poëzie en soms theaterstukken.
Als naam voor opera- of concertgebouwen in latere periodes.
Als benaming voor veel (muziek)theaters en bioscopen vooral aan het begin van de 20e eeuw.
Als historische locaties die nog steeds voor uitvoeringen kunnen worden gebruikt (bijv. het Odeon van Herodes Atticus).

Aandachtspunten

Architectuur: veel odeons waren rechthoekig en konden een koepeldak hebben.
Kolommen: sommige odeons telden grote aantallen zuilen; een beschrijving spreekt van een "woud van stenen kolommen" (81 stuks).
Functie: bij sommige historische odeons lag de nadruk sterker op muziek dan op dramatisch theater.
Naamgebruik: vanaf de 20e eeuw werd "Odeon" ook toegepast op moderne podia en bioscopen.
Populaire verklaringen: naast de etymologische herkomst bestaan er ook volks- of marketingachtige verklaringen voor het woord die niet uit de klassieke herkomst voortkomen.

Etymologie

Het woord komt via het Frans (odéon) van het Latijnse odeum en het Oudgriekse odeion, afgeleid van oide (zang, vergelijkbaar met ode). Er circuleren daarnaast populaire beweringen over andere herkomstverklaringen, zoals een terugvormende uitleg met "Oscar Deutsch Entertains Our Nation".

Geschiedenis en voorbeelden

Perikles gaf rond 445 v.Chr. opdracht voor een odeon als een overdekte muziekzaal, geïnspireerd op een paviljoen (skènè) van de Perzische koning.
Diverse Griekse steden bezaten odeons; Athene had er meerdere.
Het Odeon van Herodes Atticus in Athene is een bekend voorbeeld met theaterachtige vorm en wordt in moderne tijden nog voor optredens gebruikt; er bestaan verschillende aanduidingen van de bouwdatum (onder meer ca. 150 v.Chr. en 161 n.Chr.).