Astragaal

Betekenis

Een astragaal is een ringvormige band die zich situeert tussen de schacht en het kapiteel van een zuil en soms als decoratieve lijst in het hoofdgestel voorkomt. De vorm en profilering van de astragaal variëren met de zuilorde: bij de Dorische zuil is zij doorgaans strak en glad, bij de Ionische zuil kan zij uitgewerkt worden als een dunne parel- of eierlijst. Het woord is afgeleid van het Oudgriekse astragalos, dat "knokkel" betekent.

Toepassing

Komt voor in de klassieke bouwkunst.

• Als overgangsband tussen schacht en kapiteel van zuilen.
• Als sierband in het hoofdgestel (entablement).
• In verschillende zuilordes met uiteenlopende profileringen (bv. Dorisch, Ionisch, Korintisch).

Aandachtspunten

• Voorkomen: een element van klassieke zuilen en gevelornamentiek.
• Variatie: de profilering verschilt per zuilorde (strak/glad of parel- / eierlijst).
• Etymologie: de benaming verwijst naar het Oudgriekse woord voor "knokkel".
• Terminologie: wordt in vergelijking geplaatst met andere lijstelementen zoals torus en echinus.

Typen / uitvoeringen

• Dorische uitvoering: doorgaans een strakke, gladde astragaal.
• Ionische uitvoering: vaak vormgegeven als een dunne parel- of eierlijst.
• Korintische uitvoering: astragalen komen ook bij korintische zuilen voor, met variabele profileringen.

Verschil met torus en echinus

• De astragaal wordt in klassieke bronnen naast andere lijstvormen genoemd; torus en echinus zijn verwante profieltypen waarmee de astragaal wordt vergeleken.