Baldakijn

Betekenis

Een baldakijn is een beschermend of eredak-ornament dat een altaar, zetel, beeld of bed afschermt en accentueert. Oorspronkelijk bestond een baldakijn uit kostbaar textiel dat op stangen werd gemonteerd. In sommige gevallen vervult de baldakijn ook een akoestische functie en werkt hij als klankbord boven een kansel.

Toepassing

Een baldakijn wordt toegepast als herkennings- en beschermingsornament.

• Boven een altaar (vergelijkbaar met een ciborium)
• Boven een troon of zetel als erekap
• Boven beelden of een hemelbed
• Boven een kansel om tegelijkertijd te beschermen en als klankbord te dienen
• Als kap of luifel boven een ingang tegen zon en regen, met als doel het gebouw meer belang te laten uitstralen

Aandachtspunten

• Historisch veelal uitgevoerd in kostbare textiel bevestigd op stangen; materiaalkeuze beïnvloedt uiterlijk en functie.
• Akoestische eigenschappen relevant bij plaatsing boven een kansel.
• Als luifel boven een ingang vervult de baldakijn zowel een beschermende als een symbolische of representatieve functie.
• Termen verschillen: baldakijn wordt ook wel hemel, troonhemel of soms gehemelte genoemd.

Etymologie

De naam baldakijn is ontleend aan het Franse baldekin en baldaquin, via het Italiaanse baldacchino; die termen verwijzen terug naar Baldacco, de middeleeuwse naam voor Bagdad. In het Engels komt de term overeen met baldachin of baldaquin.

Vergelijking

• Vergelijk: ciborium: de baldakijn wordt in de literatuur naast het ciborium genoemd.