Ciborium

Betekenis

Een ciborium is een baldakijn-achtige overkapping van het altaar met een plat of meestal welvend dak dat op vier zuilen rust. Het werk heeft vaak een decoratieve functie en is meestal in steen of hout uitgevoerd. Daarnaast betekent ciborium ook een miskelk voor de hosties, doorgaans een gouden kelk met deksel en bedekt met een fraaie doek.

Toepassing

De term wordt in twee hoofdvormen in kerkelijke context gebruikt.

• Baldakijn boven het altaar, als visuele en architectonische markering van het belangrijkste element in de kerk.
• Liturgisch vat voor hosties, gebruikt bij de communie.
• Opbergen van het liturgisch ciborium in het tabelnakel wanneer het niet in gebruik is.

Aandachtspunten

• Dak van het baldakijn kan vlak zijn of meestal gewelfd en rust op vier zuilen.
• Materiaalkeuze is vaak steen of hout.
• Decoratie is veelal rijk uitgewerkt.
• Als miskelk is het ciborium vaak vervaardigd in goud, voorzien van een deksel en bedekt met een fraaie doek.
• Opbergen van de miskelk gebeurt in het tabelnakel.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Baldakijn: steen of hout; plat of welvend (gewelfd) dak; constructie op vier zuilen; rijk gedecoreerd.
• Miskelk: meestal een gouden kelk met deksel, overdekt met een fraaie doek.

Verschil met cimborrio

• Ciborium wordt in bronnen vergeleken met het begrip cimborrio; nadere verschillen zijn begripsmatig gerelateerd maar niet nader uitgewerkt in deze beschrijving.

Benamingen

• Engels: ciborium
• Frans: ciboire