Barbacane

Betekenis

Een barbacane is een vestingwerk dat onmiddellijk buiten de middeleeuwse toegangspoort van een stad, vesting of kasteel ligt. Het vormt een extra beschermingsschil en is gewoonlijk met de versterkte toegangspoort verbonden. Als de verbinding met de poort via een brug verloopt, wordt het bouwwerk ook wel bruggenschans genoemd. Vanaf ongeveer de 16e eeuw verloor de barbacane door de veranderingen in de oorlogsvoering grotendeels zijn beschermende functie.

Toepassing

Wordt toegepast bij de verdediging van toegangspunten van middeleeuwse verdedigingswerken.

• Versterking van de toegangspoort als voorwerk buiten de hoofdverdediging.
• Verbinding met de poort als onderdeel van het toegangscomplex.
• Bij een brugverbinding aangeduid als bruggenschans.

Aandachtspunten

• Ligging: altijd net buiten de toegangspoort van stad, vesting of kasteel.
• Verbondenheid: meestal fysiek gekoppeld aan de versterkte toegangspoort.
• Na ca. 16e eeuw: verminderde militaire relevantie door de "vooruitgang" van de oorlogvoering.
• Naamvariant: bruggenschans wanneer de barbacane via een brug met de poort verbonden is.

Etymologie

Het woord barbacane komt uit het Oudfranse barbacane (12de eeuw), een Romaans woord dat mogelijk afgeleid is van het Arabische of Perzische "bab-khanah" (poortgebouw) of van het Middeleeuwsengelse burgh-kenning. In het Engels wordt hetzelfde begrip aangeduid als barbican.

Voorbeelden

• Barbacane van Carcassonne
• Restant van de barbacane van Leeds Castle
• De barbacane van York